Claim: Huishoudens kunnen door de stijgende boodschappenprijzen steeds minder kopen van hun inkomen.
Op sociale media verschijnen regelmatig foto’s van kassabonnen uit 2026, naast kassabonnen van vroeger. Het nieuwste voorbeeld hiervan zijn twee Tesco-bonnetjes, een grote supermarktketen in Engeland, waar het verschil in bedragen zo’n 400 procent is. De bedragen op de bonnen lijken tegenwoordig steeds hoger te worden. Maar betekent dat ook dat boodschappen voor huishoudens steeds minder betaalbaar zijn?
Zijn boodschappen onbetaalbaar geworden?
Dat de prijzen zijn gestegen, staat vast. Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) werden voedingsmiddelen in Nederlandse winkels tussen 2010 en 2020 gemiddeld 18 procent duurder. In dezelfde periode stegen de prijzen van alle goederen en diensten gemiddeld met 17,4 procent. De prijsstijging verschilt wel per product. Zo werden verse groenten in die tien jaar slechts 6 procent duurder, terwijl vers fruit 26 procent in prijs steeg.
Om te bepalen of boodschappen onbetaalbaarder zijn geworden, moet je de prijsstijging vergelijken met de inkomensontwikkeling. Die twee lopen niet altijd gelijk. In 2022 stegen de cao-lonen met 3,2 procent, terwijl de inflatie 10 procent bedroeg. Werknemers konden daardoor gemiddeld minder kopen van hun loon. In 2025 was het beeld anders: de cao-lonen stegen met 5 procent, tegenover een inflatie van 3,3 procent.
Verschillende redenen
Daarnaast spelen ook andere uitgaven een belangrijke rol. Denk aan de huur, energierekening en zorgverzekering. Wanneer deze vaste lasten stijgen, blijft er minder geld over voor boodschappen. ‘Het zou kunnen dat mensen, doordat ze het gevoel hebben dat alles duurder wordt, dit ook zien in de kosten voor boodschappen,’ vertelt Jutta Bolt. Zij is hoogleraar economie aan de Rijksuniversiteit Groningen.
Maar er zijn nog veel meer redenen die mee kunnen spelen. ‘Er kunnen allerlei verklaringen voor zijn, bijvoorbeeld dat mensen goedkopere alternatieven kiezen in plaats van A-merken, dat ze naar goedkopere supermarkten gaan, of dat ze bijvoorbeeld bezuinigen door hun consumptie patroon aan te passen,’ gaat de hoogleraar verder.
Ook is het belangrijk om te kijken naar het verschil tussen bruto- en netto-inkomen. Een stijging van het bruto salaris betekent namelijk niet automatisch dat iemand onderaan de streep meer geld overhoudt. Belastingen en andere inhoudingen spelen daarbij ook een rol. Zelfs wanneer de lonen harder stijgen dan de boodschappenprijzen, kan het voor huishoudens dus moeilijker worden om rond te komen. Vooral mensen met een lager inkomen hebben hier last van, omdat zij een groter deel van hun inkomen aan noodzakelijke uitgaven besteden.
Relatief goedkopere boodschappen?
Een onderzoek van ABN AMRO uit 2025 onder 150.000 huishoudens laat zien dat het aandeel van het inkomen dat naar boodschappen ging, daalde van 14,2 procent naar 14 procent ten opzichte van zes jaar eerder. De inkomens stegen in deze groep dus relatief sterker dan de uitgaven aan boodschappen. Dit betekent niet dat iedereen erop vooruitging want het onderzoek richtte zich op huishoudens met salaris als belangrijkste inkomstenbron.
Conclusie
Boodschappen zijn de afgelopen jaren aantoonbaar duurder geworden. Toch betekent dat niet automatisch dat huishoudens er in verhouding tot hun inkomen op achteruit zijn gegaan. Lonen kunnen de prijsstijging immers compenseren. Ondanks dat de lonen dezelfde trend lijken te hebben als de prijsstijging, spelen er andere uitgaven mee die ook duurder zijn geworden. Daardoor kan het voor huishoudens voelen alsof boodschappen onbetaalbaar zijn geworden.