Een lekkere warme douche, de wasmachine aanzetten of simpelweg een glas water uit de kraan: in Nederland staan we nauwelijks stil bij ons dagelijkse watergebruik. Toch kan die vanzelfsprekendheid onder druk komen te staan. Tijdens de KNAW-publieksavond ‘Nederland droog: de toekomst van ons water’ bespreken wetenschappers wat toenemende droogte en zoetwatertekorten voor Nederland kunnen betekenen en welke gevolgen nu al merkbaar zijn.

Als we het over water hebben, draait het niet alleen om hoeveel water beschikbaar is, maar ook om hoeveel we daadwerkelijk nodig hebben. Nederlanders gebruiken gemiddeld ongeveer 129 liter drinkwater per persoon per dag. Volgens Daphina Misiedjan, gespecialiseerd in mensenrechten en milieurechtvaardigheid, ligt de hoeveelheid waarop iemand volgens internationale normen minimaal moet kunnen rekenen aanzienlijk lager: tussen de 50 en 100 liter per dag. Minder water gebruiken kan in de toekomst dus steeds belangrijker worden.

Bij ernstige tekorten kan het dagelijks leven zelfs ingrijpend veranderen. Misiedjan wijst op Zuid-Afrika, waar in 2018 rekening werd gehouden met een zogenoemde ‘Day Zero’: het moment waarop de reguliere watervoorziening grotendeels zou worden stilgelegd. “Wat je dan zou krijgen, is dat je huisaansluiting wordt afgesloten en dat je op openbare punten je water moet gaan halen”, vertelt Misiedjan.

Zover is het in Nederland niet. Maar als langdurige droogte vaker voorkomt, wordt de vraag hoe we het beschikbare water verdelen steeds urgenter. Daarbij gaat het niet alleen om landbouw, industrie en natuur, maar ook om verschillen tussen mensen. Want hoe zorg je ervoor dat ook kwetsbare groepen voldoende toegang tot water houden? Een recht op water betekent namelijk nog niet dat er in tijden van schaarste genoeg is voor iedereen. “Wat kunnen we dan nog als mensenrecht garanderen?”, vraagt Misiedjan zich af. Juist wanneer droogte structureler wordt, krijgt die vraag gewicht. Niet alleen het beschikbare water moet dan worden verdeeld, maar ook de gevolgen van het tekort. Wie kan minder gebruiken, wie heeft juist extra bescherming nodig en welke belangen krijgen voorrang? Daarmee wordt de toekomst van ons water niet alleen een klimaatprobleem, maar ook een verdelingsvraagstuk.

Bekijk hier de reportage!