Beelden van gewonde kinderen, verwoeste gebouwen en families die afscheid nemen van dierbaren. Het nieuws uit Gaza wordt al jaren gekenmerkt door berichten over slachtoffers en menselijk leed. Toch blijft de vraag hoe lang zulke beelden dezelfde impact houden. Blijven Nederlanders geraakt door het voortdurende nieuws uit Gaza, of ontstaat er na verloop van tijd een vorm van nieuwsmoeheid?

Wie dagelijks het nieuws volgt, kan bijna niet om Gaza heen. Via nieuwsapps, televisie en sociale media komen berichten over het conflict voortdurend voorbij. Juist die constante stroom kan ervoor zorgen dat mensen op een gegeven moment minder nieuws gaan volgen.

Communicatiewetenschapper Kiki de Bruin doet onderzoek naar nieuwsmijding aan de Hogeschool Utrecht. Volgens haar betekent minder nieuws volgen niet automatisch dat mensen niet meer geïnteresseerd of betrokken zijn. Mensen kunnen juist afstand nemen omdat het nieuws emotioneel zwaar wordt.

“Mensen mijden het nieuws om uiteenlopende redenen, van stress door negativiteit tot het gevoel dat nieuws niet meer aansluit bij hun leefwereld”, zegt De Bruin over haar onderzoek naar nieuwsmijding.

Bij langdurige conflicten speelt volgens haar bovendien mee dat mensen het gevoel kunnen krijgen dat ze weinig aan de situatie kunnen veranderen. In een eerder interview met NPO Radio 1 over nieuwsmijding legde De Bruin uit dat mensen bij het uitbreken van een groot conflict aanvankelijk juist meer nieuws consumeren. Naarmate een conflict langer voortduurt, kan dat omslaan.

“Hoe langer de nieuwsgebeurtenis aanhoudt, hoe meer mensen afhaken, omdat de machteloosheid groeit”, vertelde De Bruin in dat interview.

Wegkijken terwijl het nieuws wel raakt

Dat effect is niet alleen zichtbaar bij oorlogsnieuws. Uit onderzoek van het Nederlandse Rode Kruis blijkt dat de helft van de ondervraagde Nederlanders weleens wegkijkt van de televisie wanneer daar nieuws over oorlogen, conflicten of natuurrampen, zoals aardbevingen en overstromingen, wordt getoond. Op sociale media scrolt bijna 60 procent weleens verder wanneer berichten over menselijk leed voorbijkomen.

Dat betekent opvallend genoeg niet dat deze beelden mensen niets meer doen. Vier op de tien ondervraagden zeggen juist méér geraakt te worden door nieuws over oorlogen en rampen dan een aantal jaar geleden. Tegelijkertijd voelen zes op de tien zich machteloos door de hoeveelheid nieuws over leed in de wereld.

Wegkijken kan daardoor juist ontstaan doordat het nieuws wél binnenkomt. Wie dagelijks wordt geconfronteerd met nieuwe slachtoffers, kan besluiten bepaalde berichten niet meer te openen of heftige beelden over te slaan.

De Bruin ziet die emotionele belasting terug bij mensen die nieuws vermijden. “In onze digitale samenleving worden we constant overspoeld met nieuws”, legt ze uit. Volgens haar kan het mensen te veel worden doordat nieuws tegenwoordig vrijwel overal aanwezig is.

Gaza verdwijnt niet uit beeld

Ook onder jongeren is dat herkenbaar. De Bruin sprak eerder met studenten van de School voor Journalistiek over hun nieuwsgebruik. Daarbij kwamen langdurige conflicten zoals Gaza, Israël en Oekraïne expliciet ter sprake. Studenten gaven aan dat het nieuws soms te veel en te heftig wordt. Volgens De Bruin spelen daarbij zowel de emotionele belasting als het gevoel van machteloosheid een rol.

Dat maakt het lastig om te spreken van simpelweg ‘afgestompt raken’. Iemand die een bericht over slachtoffers in Gaza wegscrolt, hoeft het conflict niet minder belangrijk te vinden. Het kan ook een manier zijn om tijdelijk afstand te nemen van een onderwerp dat emotioneel zwaar binnenkomt.

Voor nieuwsmedia ontstaat daarmee een ingewikkelde situatie. De gebeurtenissen in Gaza blijven nieuwswaardig en nieuwe slachtoffers verdienen journalistieke aandacht. Tegelijkertijd moet die berichtgeving een publiek bereiken dat al jarenlang met beelden en verhalen uit hetzelfde conflict wordt geconfronteerd.

Het voortdurende nieuws over Gaza lijkt Nederlanders dan ook niet simpelweg ongevoelig te maken voor het leed. De grens tussen geraakt zijn en nieuwsmoe worden is minder duidelijk. Juist omdat beelden van oorlog en slachtoffers zwaar kunnen binnenkomen, kiezen sommige mensen ervoor om af en toe weg te kijken.