Op donderdag 1 oktober 2026 schreef de Amerikaanse president Donald Trump op Truth Social dat hij de Iraanse nucleaire dreiging ‘in one night’ had weggenomen. Hij schreef erbij dat hij ‘numerous times’ had gezegd dat het vier tot zes weken zou duren. Deze factcheck richt zich op de bewering dat de dreiging in één nacht is weggenomen. Wat Trump eerder zei over de duur van de oorlog geven we alleen als context. Zijn laatste zin, dat de rest van de tijd bedoeld is om dit zo te houden, gaat over de toekomst en is niet te checken.

Context: wat zei Trump eerder?

Trump begon de oorlog tegen Iran, samen met Israël, eind februari 2026. Volgens factchecks van CNN en PolitiFact noemde hij in maart termijnen van vier weken, vier tot vijf weken en vier tot zes weken, en op 31 maart zelfs twee of drie weken. Die termijn ging niet specifiek over het kernprogramma. Aan The Daily Mail zei Trump dat de aanvallen ongeveer vier weken zouden duren. Nu presenteert Trump die termijn als maatstaf voor alleen het nucleaire deel. 

Is de nucleaire dreiging in één nacht weggenomen?

Niet aangetoond. Trump zegt niet welke nacht hij bedoelt, en ook niet wat ‘weggenomen’ inhoudt: het uranium, de installaties of het vermogen om opnieuw te beginnen. Voor deze factcheck gaan we ervan uit dat Trump hiermee doelt op de nachtelijke bombardementen van 22 juni 2025. We kijken naar twee vragen: waar is het verrijkte uranium, en kan Iran het programma hervatten?

Het IAEA is de belangrijkste onafhankelijke bron. In een rapport van begin september stelde het International Atomic Energy Agency dat inspecteurs nog niet konden terugkeren naar de installaties die in juni 2025 zijn gebombardeerd. Het is onduidelijk hoeveel verrijkt uranium nog bestaat en waar het ligt. Voor de aanvallen van juni 2025 had Iran volgens het IAEA 440 kilo uranium verrijkt tot 60 procent, maar dat is een schatting van vóór de aanvallen en geen actueel cijfer. 

In een interview met Bloomberg op 27 september 2026 zei IAEA-directeur Rafael Grossi dat Iran nog een aanzienlijke hoeveelheid van dit uranium heeft en dat inspecteurs geen toegang hebben om dat te controleren. De VRT schreef al na de aanvallen van 2025 dat het uranium mogelijk op tijd was weggehaald en dat het programma elders opnieuw kon worden opgestart.

Sico van der Meer is expert op het gebied van internationale veiligheid en massavernietigingswapens, met specifieke kennis van nucleaire wapens, cybersecurity en hybride conflicten. Hij doet onderzoek naar kernwapens en volgt het Iraanse programma. Van der Meer noemt het bijna onmogelijk om een nucleair programma in één nacht weg te nemen. ‘Dan moet je een land dat een nucleair programma heeft gewoon met de grond gelijk maken’, zegt hij, en het is ‘bijna onmogelijk als dat land niet zelf meewerkt’. Een programma bestaat volgens hem uit veel fabrieken en verrijkingsinstallaties, en uit kennis: ‘Mensen hebben al die kennis in hun hoofd, die zou je dan ook moeten liquideren.’ Over de rol van het IAEA zegt Van der Meer dat de organisatie het niet kan controleren omdat een deel van de installaties in puin ligt en Iran tijdens de aanvallen geen inspecteurs toelaat, mede vanwege de veiligheid. Zijn conclusie over Trumps bewering: ‘Het nucleair programma van Iran is echt niet uitgeschakeld.’ Als alternatief voor bombarderen noemt hij de weg van onderhandelingen, zoals bij Libië, dat zijn programma onder IAEA-toezicht liet ontmantelen. 

Niet alle analisten zijn even stellig. Het Institute for Science and International Security concludeerde na de aanvallen van juni 2025 dat het Iraanse centrifugeprogramma effectief was vernietigd, terwijl een eerste Amerikaanse inschatting volgens de Washington Post sprak van een achterstand van maanden. Dat verschil laat zien hoe moeilijk de schade te beoordelen is.

Eindoordeel

Trump presenteert zijn bewering als een uitgemaakte feit, maar geen van de bronnen die wij raadpleegden bevestigt dat. Van der Meer noemt het bijna onmogelijk om een nucleair programma in één nacht weg te nemen, en zegt dat het Iraanse programma niet is uitgeschakeld. Het IAEA kan niet controleren waar het verrijkte uranium is, en directeur Grossi zegt dat Iran er nog een flinke hoeveelheid van heeft. Een analyse uit 2025 noemt het centrifugeprogramma effectief vernietigd, maar dat gaat over de centrifuges en niet over de vraag waar het uranium is. Omdat er geen inspecties zijn, kunnen we niet met zekerheid zeggen hoe groot de dreiging nu is. Daarom beoordelen we de claim als grotendeels onwaar.