Wat als ik, net als Tamar, nu jonge journalist in Georgië was? Dan werkte ik in de grootste daler van Europa in de persvrijheidsindex van Verslaggevers Zonder Grenzen (RSF). In deze index staat Nederland na Noorwegen op plek twee, terwijl Georgië op plaats 135 bungelt.

Foto: Ben Krewinkel

Ik ontmoet Tamar tijdens de jaarlijkse BIP EUFactcheck in Duitsland, waar persvrijheid centraal staat. Tamar kletst met iedereen en lacht vrolijk, ondanks de slechte situatie voor journalisten in haar land.

Van kinds af aan droomt Tamar ervan journalist te worden. Ondanks alle bedreigingen en gevaren waar haar collega’s mee te maken hebben, geeft ze haar meisjesdroom niet op. Integendeel: de desinformatie en Russische propaganda maken haar juist strijdlustiger. Ze wil haar eigen verhaal vertellen, niet klakkeloos opschrijven wat haar van hogerop wordt opgelegd.

Behalve gevaarlijk is het bestaan als journalist in Georgië ook onzeker. Zo wacht Tamar al twee maanden op salaris van haar werkgever in de media. Haar verhaal en mijn eerdere ervaring als internationale student in Tbilisi, veranderden mijn kijk op journalistiek en persvrijheid compleet.

Tijdens mijn half jaar in Georgië hoorde ik hoe kritische geluiden hier dagelijks verdrinken in de mist van desinformatie en staatsinvloed. Docenten vertelden hoe collega’s monddood waren gemaakt. De autoritaire politiek werpt een zware schaduw over universiteiten en media en maakt zelfs de meest gedreven mensen moedeloos. Tegelijk voelde ik me schuldig: ík kon terug naar mijn veilige landje, terwijl mijn vrienden daar vastzitten in het systeem.

Dat het mooie Georgië zo laag scoort op persvrijheid verbaast me daarom niet. Juist nu is het belangrijk om met journalistiekstudenten uit heel Europa over persvrijheid te praten, want niet alleen in Georgië staan onafhankelijke media onder druk.

Zo onderzocht ik met Duitse, Spaanse, Finse en Oekraïense studenten de claim dat er sinds 7 oktober 2023 meer journalisten zijn vermoord in Gaza dan in de Eerste en Tweede Wereldoorlogen. Binnenkort wordt onze factcheck gepubliceerd op EuFactcheck.eu, maar ik vermoed dat jullie de conclusie al kunnen raden.

In Utrecht blijf je makkelijk in de SvJ-bubbel hangen. Maar pas als je daarbuiten ontdekt hoe journalistiek er elders in Europa aan toe is, begrijp je hoe kwetsbaar persvrijheid werkelijk is. En nu ik weet wat er speelt, moet ik in actie komen. Ik wil in ieder geval niet wegkijken en geloof dat we verdere afbraak nog kunnen voorkomen, als we bereid zijn voorbij onze eigen veilige wereld te kijken en op te komen voor moedige jonge journalisten als Tamar.

Eva Polders

Lees ook het verslag van de internationale factcheckweek.

Kijk ook de video die Dewyn van Putten en June van der Ende  maakten van de week in Duitsland.

Lees ook het verhaal van alumna Georgia Oost over factchecken in een oorlog.

Tips zijn welkom 
Kijk hier (https://www.youtube.com/watch?v=zdwpso4sRjY) als je wilt weten wie er in de redactie van SVJmedia zitten. Mail ons svjmedia@hu.nl als je leuke tips hebt voor ons en als het jou ook leuk lijkt om in de toekomst ook (video)verhalen te maken voor dit platform voor en door jonge journalisten van de School voor de Journalistiek Utrecht.