Voor eerstejaars journalistiekstudenten is er veel veranderd. De studenten moeten nu journalistieke verhalen maken op Instagram, omdat daar tegenwoordig een groot deel van de journalistiek wordt geconsumeerd. Maar hoe zorg je ervoor dat je journalistieke verhaal ook op Instagram werkt? Elisabeth, journalist bij SPILNEWS, een journalistiek platform dat zich richt op nieuws voor socialmedia, is veel bezig met het maken van journalistieke content voor socialmedia. Toch geeft ze toe dat ook zij nog steeds aan het uitzoeken is wat wel en niet werkt. ‘Wij zijn een startup, dus het is allemaal uitzoeken wat wel en niet werkt.’ Een vast handboek voor de perfecte Instagram post bestaat volgens haar ook niet. Toch heeft Elisabeth door haar ervaring inmiddels een aantal dingen geleerd die eerstejaars kunnen helpen. 

Ontdek wat bij je past 

Volgens Elisabeth begint een goed Instagram account bij jezelf. Studenten moeten eerst ontdekken welke onderwerpen ze interessant vinden. Dat kan van alles zijn: sport, eten, games of een ander onderwerp waar iemand veel vanaf weet. ‘Wie ben jij? Wat vind je leuk? Wat voor onderwerpen zou je graag willen maken?’ vertelt ze. Bij SPILNEWS heeft iedere journalist bijvoorbeeld een eigen stijl en een eigen niche. Elisabeth richt zich vooral op het buitenland, ongelijkheid en maakt veel human interest-verhalen. Volgens haar is het goed om zo’n eigen richting te zoeken. 

Ook de manier waarop je jezelf presenteert, moet bij je passen. Zij kwam daar zelf achter door veel verschillende stijlen uit te proberen. In het begin probeerde ze presentatoren van de NOS na te doen, maar uiteindelijk merkte ze dat dat niet bij haar paste. ‘Ik ben erachter gekomen dat ik buiten moet zijn, ik moet tussen de mensen zijn.’ 

Kijk naar wat je zelf leuk vindt 

Een andere manier om je eigen stijl te ontwikkelen, is volgens Elisabeth goed kijken naar de content die je zelf consumeert. Kijk je graag naar podcasts, documentaires of explainers? Vraag jezelf dan af waarom je bij een bepaalde video blijft hangen. ‘Wat is dat dan wat het zo leuk maakt? En maak dat dan eigen.’ 

Daarbij moeten studenten volgens de SPILNEWS-redacteur de journalistieke basis niet vergeten. Hoor en wederhoor, feiten controleren en bronnen vermelden blijven ook op Instagram belangrijk. De manier waarop je het verhaal vertelt, verandert wel. Instagram vraagt volgens haar om een andere manier van vertellen dan een traditioneel journalistiek artikel. De inhoud blijft journalistiek, maar de vorm moet aansluiten bij het platform. 

Vormgeving 

Op Instagram is beeld volgens Elisabeth een belangrijk onderdeel. Of je nu een reel, fotoreportage of carousel (Verschillende afbeeldingen met informatie achter elkaar) maakt, je moet eerst nadenken over wat iemand daadwerkelijk te zien krijgt. ‘Wat is het onderwerp en wat zie je?’ is daarbij een belangrijke vraag. Bij een reportage moet je bijvoorbeeld bedenken wat het sterkste beeld is. Soms is dat een video, maar soms werkt een carousel met foto’s beter. Er is dus niet één vorm die altijd werkt. 

De eerste drie seconden 

Wie een reel maakt, moet volgens Elisabeth vooral nadenken over de eerste drie seconden. Dat is het moment waarop iemand beslist of hij blijft kijken of verder scrolt. ‘Je bent eigenlijk aan het vechten voor aandacht met je video.’ Daarom moet in het begin van de video al duidelijk zijn waar het over gaat. Ook tijdens de rest van de video moet je de kijker blijven prikkelen. Dat betekent dat je niet eindeloos om het onderwerp heen moet draaien. Bij journalistieke video’s moet je volgens Elisabeth zo snel mogelijk duidelijk maken wie, wat, waar, wanneer en waarom. 

Dat betekent niet dat ieder journalistiek onderwerp per se grappig of spectaculair moet worden gemaakt. Ook ingewikkelde onderwerpen zoals politiek moeten volgens haar een plek krijgen op socialmedia. De uitdaging zit vooral in de manier waarop je ze vertelt. ‘Het journalistieke belang van de video weegt wel voorop.’ 

Niet alles draait om het algoritme 

Bij SPILNEWS worden de statistieken van video’s wel in de gaten gehouden. Toch bepalen cijfers niet volledig welke onderwerpen worden gemaakt. Als journalistiek platform moet je volgens Elisabeth soms onderwerpen brengen die minder goed scoren. 

Ook na het plaatsen ben je nog bezig 

Een Instagram post plaatsen is volgens Elisabeth niet het einde van het werk. Reageren op comments en contact houden met je publiek hoort er ook bij. Ook moet je ook goed letten op de reacties onder je posts. Niet iedere reactie hoeft te blijven staan. Vooral haatdragende reacties gericht op personen kunnen volgens haar verwijderd worden. Dat betekent dat een journalist op social media meer verantwoordelijkheid krijgt dan alleen het maken van een verhaal. ‘Het is niet alleen maar een product dat je aflevert. Je moet er ook nog voor zorgen.’ 

Blijf vooral proberen 

Uiteindelijk bestaat er volgens Elisabeth geen stappenplan voor de perfecte Instagram-post. Ze heeft inmiddels meer dan honderd video’s gemaakt, maar zegt zelf dat ze er nog steeds niet helemaal is. ‘Je moet echt niet opgeven. Daarom moet het ook echt iets zijn wat je interessant vindt en leuk.’ 

Voor studenten die net beginnen met hun Instagram account betekent dat vooral veel uitproberen. Zoek onderwerpen waar je enthousiast van wordt, ontwikkel een eigen stijl en kijk kritisch naar wat wel en niet werkt. De journalistieke basis blijft hetzelfde, maar de manier waarop je het verhaal vertelt, moet je op Instagram opnieuw ontdekken.