‘Hartverwarmend’, zo omschrijft Carien haar afscheid in Bordeaux. Na alle vergaderingen werd ze tijdens een gezamenlijk diner bedankt met mooie woorden en cadeaus. Ook haar collega’s van de SvJ zetten haar later in het zonnetje. 

Die waardering betekent veel voor haar. ‘Veel van het werk dat ik doe is niet direct zichtbaar’, vertelt ze. ‘Het is wel heel leuk en heel fijn dat er aan het eind zoveel waardering voor is.’ 

Een Europees netwerk 

EJTA is een internationaal netwerk van journalistieke opleidingen dat in 1990 mede werd opgericht door de SvJ. Binnen de vereniging wisselen opleidingen kennis uit, ontwikkelen docenten gezamenlijk onderwijs en worden internationale studentenactiviteiten georganiseerd. 

Carien werkt sinds 1994 bij de SvJ en houdt zich al jarenlang bezig met internationalisering. In 2020 trad ze toe tot het EJTA-bestuur. Na ongeveer drieënhalf jaar werd ze vicepresident. Inmiddels heeft ze haar maximale bestuurstermijn van zes jaar volgemaakt.

Wat merken studenten ervan? 

Wat levert zo’n Europees netwerk eigenlijk op voor studenten in Utrecht? Volgens Carien meer dan op het eerste gezicht zichtbaar is. 

Een voorbeeld is EUfactcheck, een internationaal project waaraan de SvJ sinds 2016 deelneemt. Binnen dit project ontwikkelde Carien met andere Europese opleidingen onderwijs over factchecking. Met twee Roemeense collega’s schreef ze bovendien een hoofdstuk voor een digitale lesmodule, die nu wordt gebruikt ter voorbereiding op een jaarlijks evenement. 

Tijdens de EUfactcheckweek, dit jaar in Helsinki, komen studenten uit heel Europa samen om een week lang intensief aan factchecks te werken. Dankzij de gezamenlijke lesmodule begint iedereen met dezelfde basiskennis aan die week. ‘Dat is echt een soort pressure cooker’, vertelt Carien. Studenten van de SvJ kunnen via het honoursprogramma aan de week deelnemen. 

De samenwerking gaat verder dan factchecking. Via het EJTA-netwerk kunnen opleidingen gezamenlijk Europese subsidies aanvragen voor onderwijsprojecten, bijvoorbeeld rond democratie en mediawijsheid. ‘De EU heeft allemaal van dat soort onderwerpen. En daar hebben ze allemaal potjes geld voor’, legt Carien uit. Voor zulke grote subsidieaanvragen is samenwerking tussen meerdere Europese opleidingen vaak noodzakelijk. 

Ook voor Campus Doc ziet ze mogelijkheden. Er wordt al langer gesproken over een internationale variant van het bestaande documentairefestival. Via haar EJTA-contacten en collega’s van Campus Doc hoopt ze dat idee volgend jaar vorm te geven. 

Zes jaar waarin Europa veranderde 

Haar bestuursperiode viel samen met ingrijpende ontwikkelingen, waaronder de coronapandemie, de gevolgen van Brexit en de oorlog in Oekraïne. Vooral de samenwerking met opleidingen in Centraal- en Oost-Europa heeft haar blik verbreed. ‘In die zes jaar heb ik echt enorm veel geleerd over Europa, over onderwijs in Europa en politiek in Europa en democratie.’ 

Carien zag hoe politieke ontwikkelingen gevolgen kunnen hebben voor de vrijheid van onderwijs en internationale samenwerking. Die ervaringen hebben haar ook anders naar Nederland laten kijken. ‘De collega’s uit Centraal- en Oost-Europa houden je wel bij de les. Democratie is kwetsbaar.’ 

Tegelijkertijd ontdekte ze hoeveel overeenkomsten er zijn. Tijdens de bijeenkomst in Bordeaux spraken ongeveer tachtig betrokkenen uit het journalistiekonderwijs over kunstmatige intelligentie en de gevolgen daarvan voor het vak. ‘Het is ook heel erg fijn om te ervaren dat een docent in Litouwen tegen dezelfde dingen aanloopt als een docent in België.’

Geen afscheid van Europa 

Hoewel Carien het bestuurswerk met plezier deed, kijkt ze uit naar wat meer rust. Tijdens de EJTA-bijeenkomsten stond ze als bestuurslid naar eigen zeggen voortdurend aan. Vergaderingen en verantwoordelijkheden lieten weinig ruimte om zelf een lezing bij te wonen of de stad te verkennen. ‘Het geeft vooral wat meer lucht’, zegt ze over haar vertrek. 

Helemaal afscheid nemen van de EJTA doet ze niet. Ze blijft de SvJ vertegenwoordigen binnen het Europese netwerk. Ook leidt ze de herziening van de Tartu-declaratie, een Europees opleidingsprofiel waarin staat welke kennis en vaardigheden journalistiekstudenten moeten ontwikkelen. Het profiel wordt elke zeven jaar bijgewerkt en de nieuwe versie moet volgend jaar klaar zijn. Daarnaast blijft ze haar internationale netwerk inzetten voor de SvJ. Zonder bestuursfunctie kan ze zich naar eigen zeggen zelfs meer richten op de belangen van de opleiding. 

Tijdens de bijeenkomst in Bordeaux werden twee nieuwe bestuursleden gekozen. Een van hen vroeg Carien hoe hij haar werk ooit zou kunnen overnemen. Haar advies: gun jezelf de tijd om in de rol te groeien. ‘Toen ik zes jaar geleden begon, wist ik ook niet alles.’ 

Ze hoopt vooral dat haar opvolgers net zo genieten van de internationale samenwerking als zij. ‘Het is een fantastische club mensen bij elkaar.’