BERGKWARTIER – Depressiviteit en andere klachten over mentale gezondheid komen het hele jaar naar voren. Toch zijn winterse maanden als januari en februari niet echt opkikkers voor deze gezondheid, wat het bestaan van Blue Monday kan verklaren. En deze depressieve dag zit er weer aan te komen. Zelfstandig psycholoog Greetje Stomp legt uit wanneer depressiviteit meer voorkomt en waarom. 

Blue Monday is in 2005 bedacht als de meest depressieve dag van het jaar. Deze derde maandag van januari gaat vaak gepaard met koude en donkere dagen, weinig om naar uit te kijken en goede voornemens die niet meer nagekomen worden. Dit alles zorgt ervoor dat men zich neerslachtig of depressiever kan voelen als normaal, maar de mentale toestand hangt van meer factoren af, zegt Greetje Stomp. Zij opende in 2012 een coachings- en psycholoogpraktijk in Amersfoort na al meerdere jaren op verschillende plekken actief te zijn geweest in Nederland. 

Hoe ontstaan depressieve klachten in het algemeen? 

‘Het is vaak een combinatie van meerdere dingen. De biologische aanleg die iemand heeft om depressie te ontwikkelen, bepaalde kenmerken die iemand heeft waardoor diegene sneller depressief wordt of de situatie waarin iemand zich op dat moment bevindt. Het is nooit maar één factor. Wat ook voorkomt, is dat mensen depressief worden doordat zij een sociaal netwerk missen.’ 

Een sociaal netwerk, dat was er natuurlijk nauwelijks tijdens corona, toen zaten er veel mensen in een dip. Merkte u dit ook? 

‘Je zag dat er in die periode duidelijk meer sprake was van psychische klachten. Niet alleen van depressiviteit, maar ook angsten kwamen naar boven. Maar ook het gebrek aan sociaal contact was een belangrijke factor tijdens de coronacrisis. Mensen hadden meer ruimte en tijd om na te denken. Vaak was er al sluimerend iets aanwezig wat dan tijdens deze periode naar boven kwam. Ze gingen stilstaan bij hoe ze zich voelden en dachten meer na over de waarde van het leven. Daardoor werden ze zich iets bewuster van bepaalde emoties die normaal gezien onderdrukt worden door de drukte van school of van werk. De andere kant van de medaille is dat, als je te veel afleiding zoekt, er andere problematiek kan ontstaan. Het is niet voordeliger om altijd maar druk te blijven om psychische klachten tegen te gaan.’ 

Zijn er bepaalde leeftijdsgroepen die vaker last hebben van depressiviteit dan andere leeftijdsgroepen? 

‘Dat durf ik eigenlijk niet te zeggen. Je ziet wel dat depressie vaker voorkomt bij vrouwen dan bij mannen, dit komt deels door hormonale kwesties. Vrouwen zijn iets vatbaarder voor depressie dan mannen. Ook zie ik dat in de afgelopen tien jaar steeds meer jongeren last hebben van depressiviteitsklachten. Er zijn verschillende hypothesen waardoor dat komt. De wereld om ons heen verandert, dat levert veel onrust op. Jongeren maken zich hierover zorgen en dat levert depressiviteit op. Er zijn steeds meer uitdagingen voor jongeren, neem de hoge prestatiedruk maar ook het continu moeten aanstaan door de mobiele telefoons en internet. Dat geeft ook een belasting.’ 

Social media worden vaak als de duivel aangemerkt als het gaat om mentale gezondheid. Biedt het ook nog wat positiefs? 

‘Jongeren groeien nu op met reflectie. Door social media gaan zij meer stilstaan bij wie zij zijn ten opzichte van anderen. Ze gaan zichzelf sneller vergelijken met anderen. In positieve zin heeft dat ook de uitwerking dat je eerder jezelf wilt verbeteren, bijvoorbeeld door middel van zelfontwikkeling. Jongeren weten de stap naar hulp beter te vinden.’ 

Welke tips zou u in het algemeen meegeven aan mensen met depressieve gevoelens in deze tijd van het jaar? 

‘Deze tijd van het jaar zijn er natuurlijk minder leuke dingen te doen. Dagen zijn korter, er is minder licht waardoor mensen minder energie hebben. Soms kan er niks aan gedaan worden, dan is het zaak om ermee leren om te gaan. In de basis is het belangrijk dat je kijkt naar zelfzorg. Op geregelde tijden gaan slapen en eten, maar ook sporten of deelnemen aan sociale activiteiten. En je houden aan je zelfbeeld, je normen en waarden bepalen. Dat is in het algemeen het belangrijkst.’