AMERSFOORT – Afgelopen week heeft Dierenpark Amersfoort een nieuwe tijger, Anya, verwelkomd. Na het overlijden van één van de vrouwelijke Siberische tijgers eind 2025 begon de dierentuin direct aan de zoektocht naar een vervanging. Het is belangrijk voor de dierentuin om vrouwelijke tijgers te hebben in verband met de fokprogramma’s waar het park aan deelneemt.
Siberië, Münster, Amersfoort. In de anderhalf jaar sinds haar geboorte heeft tijger Anya al aardig wat stempels in haar paspoort verdiend. Nadat haar grootmoeder, Angara, afgelopen jaar in deze dierentuin kwam te overlijden, besloot Dierenpark Amersfoort direct naar een nieuwe paringspartner voor hun mannelijke tijger te zoeken. De komst van Anya is dus positief nieuws voor de dierentuin, maar geldt dat ook voor de andere dieren?
Het is geen nieuws dat er kritiek wordt geleverd op het bestaan van dierentuinen. Een grote groep mensen vindt het niet van deze tijd en houdt er niet van om dieren in hokken te zien. Hier denkt Dierenpark Amersfoort anders over. ‘De komst van een nieuwe tijgerin is belangrijk omdat zij hopelijk een bijdrage kan leveren aan het fokprogramma van de Siberische tijgers, dat op is gezet in een samenwerkingsverband van Europese dierentuinen om ervoor te zorgen dat deze bedreigde diersoort niet uitsterft. We hopen dan ook dat Anya met onze tijgerman welpjes zal voortbrengen.’ Aldus Adam Zeeman, educator merk en missie Dierenpark Amersfoort. Siberische tijgers zijn bedreigd; de tijgerpopulatie is de afgelopen eeuw met ruim 97 procent gedaald. Dierentuinen die lid zijn van de EAZA, European Association of Zoos and Aquaria, hebben hierom besloten de dieren uit te wisselen om op deze manier een gezonde populatie in stand te houden en het uitsterven van de dieren uit te stellen tot hoever dit mogelijk is. ‘Door onze bezoekers bijzondere momenten te laten beleven door het zien van onze tijgers, hopen we mensen te stimuleren om zich ook in te zetten voor de bescherming van deze diersoort in het wild.’
Dierenwelzijn in Nederlandse dierentuinen
Aan de andere kant speelt het welzijn van de dieren uiteraard ook een rol. Hoewel meer dieren er voor de bezoekers leuk uitziet is dit niet altijd even fijn voor de dieren zelf. Zo sprak Iwo, de teamleider van dierenverzorging Artis, over het belang van een natuurlijke en ruime leefomgeving. ‘Het is zeker belangrijk om dieren de benodigde ruimte te geven,’ aldus Iwo. ‘Kijk bijvoorbeeld naar de mensapen; de geboorteratio is 50/50, hierdoor ontstaat er al snel een mannenoverschot waardoor de dieren geen zilverrug kunnen worden en wij merkten dat dit niet alleen de kwantiteit maar ook de kwaliteit van de verblijven benadeelde.’ Artis is druk bezig geweest met het verminderen van de dierenpopulatie om meer ruimte te kunnen creëren voor de dieren die overbleven in het Dierenpark. Zo hebben ze bijvoorbeeld een groot aantal roofdieren weggedaan om meer ruimte te maken voor bijvoorbeeld de olifanten.
Dierenpark Amersfoort kijkt hier anders naar. Ze hebben meer ruimte en dus per definitie grotere hokken, wel moeten ze rekening houden met de indelingen binnen de verblijven. ‘Tijgers zijn voornamelijk solitaire dieren, ze zoeken alleen soortgenoten op om te paren. En als een tijgerin welpjes heeft blijven die bij hun moeder tot ze ongeveer drie jaar oud zijn. Dus de mogelijke samenstellingen in een verblijf zijn, Eén individu (mannetje of vrouwtje), Een paartje (mannetje of vrouwtje) of een tijgerin met haar welpen.’ Beargumenteert Adam Zeeman. ‘We vinden het mooi om te zien dat moderne dierentuinen altijd in ontwikkeling zijn en kritisch blijven op hun eigen diercollectie. Ook bij ons staat het welzijn van onze dieren voorop. Wij hebben ons de afgelopen jaren ook gericht op het creëren van meer ruimte voor onze dieren, zoals bij onze nieuwe Chimpanseevallei, en soms betekent dit dat we bepaalde soorten uit onze collectie weg moeten doen.’
Hoe reageren de bezoekers op de veranderingen die dierentuinen eventueel moeten treffen?
Artis heeft grote delen van het park dichtgegooid om het leefgebied van de dieren uit te breiden. Zo hebben ze drie jaar geleden het aquarium gesloten voor een grote renovatie en een grote parkeerplaats omgetoverd naar een savanne voor de Aziatische olifant. ‘Vaak kregen we de vraag van de bezoekers waar alle dieren zijn gebleven, maar Artis is een oudere stadsdierentuin. In tegenstelling tot parken als Emmen die nog niet zo lang bestaan, moeten wij onze ruimte uit een relatief klein oppervlak halen en wij merken gewoon, vooral bij de roofdieren en katachtigen, dat de dieren echt de ruimte nodig hebben om even uit het zicht van de bezoekers te kunnen gaan.’ Dit is ook terug te zien in het uitwisselingsprogramma van de dierentuin. Sinds de eerste veranderingen hebben ze al aardig wat diersoorten laten gaan. Ijsberen, lynxen, Amoerpanters, nijlpaarden en grote wilde honden zijn een paar opvallende groepen die we niet meer terugvinden in de Amsterdamse dierentuin, maar is dit de enige oplossing die oudere Dierenparken als Amersfoort en Artis kunnen hanteren? ‘Voorheen hadden we een apart hok voor de stokstaartjes. Tijdens de vroege renovaties besloten we de stokstaartjes in het zoogdierenhuis te zetten, dit vonden we echter te klein voor zo een grote groep. Uiteindelijk besloten we de groep op te splitsen; een deel van de groep plaatsten we bij de algazelles en een andere groep bij de gorilla’s en op deze manier maken we goed gebruik van de grote lappen grond die er al waren in andere verblijven.’
Wat doet Amersfoort in de praktijk aan het dierenwelzijn?
Het binnen halen van een nieuwe tijger hoeft geen nadelen met zich mee te brengen zolang er genoeg gedaan wordt om de overige dieren niet in de weg te zitten en het lijkt erop dat Amersfoort hier ook daadwerkelijk rekening mee houdt. Naast het binnen halen van bijvoorbeeld nieuwe neushoorns, olifanten en dus ook tijgers, heeft het park inmiddels ook een paar dieren weggedaan. Zo hebben ze in 2024 de wolven verplaatst en ruilen ze vaak met andere dierentuinen om de dierenpopulatie nieuw en uniek te houden. Een vergelijkbaar project wat de Amersfoortse dierentuin met Artis gemeen heeft is de nieuwe Chimpanseevallei. Na een aantal incidenten besloot de dierentuin hun hokken opnieuw in te delen wat voor meer ruimte binnen de apenpopulatie zorgt.
Het lijkt er dus op dat Amersfoort het belang van de dieren en hun leefomgeving zeker niet negeert, maar wel een duidelijke voorkeur voor het beschermen van bedreigde diersoorten laat zien. Opvallend in de dierentuin zijn bijvoorbeeld de informatieve borden die bij de hokken te vinden zijn. De borden geven een korte samenvatting van belangrijke feiten over de dieren en in tegenstelling tot veel Nederlandse dierentuinen geven ze bij elk dier aan of dit dier wordt bedreigd.
Aan bedreigde diersoorten zeker geen gebrek in de dierentuin. Amersfoort heeft 117 verschillende diersoorten waarvan ruim een derde bedreigd wordt, in tegenstelling tot Dierenparken als Artis en Emmen waar het aantal bedreigde diersoorten dichter bij de 25 procent ligt.
Het lijkt er dus op dat de komst van de tijger een succes was. Op dit moment is Anya druk bezig met het wennen aan haar nieuwe leefomgeving. Op de website van de dierentuin geven de verzorgers aan dat na een zorgvuldig voorbereidingsproces de tijgers hopelijk snel naar elkaar toe kunnen om hopelijk binnenkort de tijgerpopulatie te kunnen vermenigvuldigen.
