Amersfoort – De gemeente Amersfoort houdt het openbaar vervoer gratis voor inwoners met een laag inkomen om sociale uitsluiting tegen te gaan. De regeling, die in april 2025 als test begon, wordt in 2026 verlengd nadat uit een eerste evaluatie bleek dat de maatregel de zelfstandigheid van kwetsbare groepen vergroot. Hierdoor houden duizenden minima het recht om kosteloos tijdens de daluren te reizen met de bus of tram binnen de gehele provincie Utrecht.

De belangstelling van de proefperiode bleek al snel groter dan de gemeente Amersfoort vooraf had ingeschat. Het oorspronkelijke subsidieplafond van 3300 werd tussentijds verhoogd, waardoor uiteindelijk 4400 inwoners een abonnement ontvingen. Uit een enquête van de gemeente komt naar voren dat de regeling effectief bijdraagt aan de mobiliteit en het tegengaan van eenzaamheid in de regio. Zo geeft 83 procent van de gebruikers aan makkelijker naar belangrijke afspraken te reizen en bezoekt 76 procent vaker vrienden en familie.

Amersfoort wijkt bewust af van de provinciale standaard door de inkomensgrens voor de regeling op 150 procent van het bijstandsniveau te leggen. Waar de provincie Utrecht een algemene richtlijn van 130 procent hanteert en slechts een korting van 70 procent biedt in de daluren, kiest de gemeente Amersfoort voor een ruimere groep en volledig gratis vervoer. Volgens Nadya Aboyaakoub-Akkouh, wethouder werk, inkomen en armoedebeleid, is deze hogere grens essentieel om ook de groep ‘werkende armen’ te ondersteunen die net boven het sociaal minimum leeft. Daarnaast komen ook hun eventuele thuiswonende kinderen tussen de 12 en 18 jaar in aanmerking voor een gratis reisabonnement. “Een korting helpt, maar gratis vervoer geeft meer zekerheid”, benadrukt de wethouder. Door de financiële drempels weg te nemen, wil de gemeente voorkomen dat er bezuinigd moet worden op noodzakelijke reizen voor zorg of het onderhouden van sociale contacten. Aboyaakoub-Akkouh hoopt dat het beleid een voorbeeld is voor omliggende gemeenten. “Als andere gemeenten inspiratie halen uit onze aanpak is dat natuurlijk positief. Uiteindelijk gaat het erom dat inwoners met een kleinere beurs zich vrij kunnen blijven verplaatsen.”

In de Amersfoortse wijken merkt welzijnsorganisatie Indebuurt033 dat de regeling een tastbaar verschil maakt voor de bewoners. Erik van Leijnhorst, werkzaam bij de vestiging in de wijk Liendert, ziet dagelijks de impact van het gratis vervoer. “We zien dat er volop gebruik wordt gemaakt van de regeling, vooral ook in Liendert,” vertelt van Leijnhorst. Volgens hem is de grote belangstelling een duidelijk teken dat de informatie de juiste mensen heeft bereikt. “Het feit dat het subsidieplafond tussentijds bijgesteld moest worden, laat ook zien dat mensen goed op de hoogte zijn.” Door de aanwezigheid van fysieke inlooppunten in de wijk kunnen inwoners die vastlopen bij een digitale aanvraag direct ondersteuning krijgen, wat de drempel om deel te nemen aanzienlijk verlaagt.

Vanaf 1 april kan het abonnement aangevraagd worden via www.gratisovamersfoort.nl of bij één van de informatiewinkels van indebuurt033. Aanvragen kan tot en met 30 september. Voor mensen die in 2025 ook al gebruik maakten van de regeling loopt het abonnement niet automatisch door. Zij krijgen een brief thuisgestuurd over hoe zij hiervoor opnieuw in aanmerking kunnen komen.