AMERSFOORT – Tussen de grijze stemhokjes en rode potloodjes op de campus van ROC Midden Nederland is het vandaag opvallend rustig. Op deze verkiezingsdag, 18 maart, staan er geen lange rijen. In plaats daarvan zitten studenten achter de tafel van een bijzonder stembureau: eentje dat volledig door henzelf wordt gerund. Met pas 44 stemmers tot nu toe proberen zij toch één doel te bereiken: meer jongeren laten stemmen.
De sfeer in het lokaal is kalm. Af en toe loopt er iemand binnen om zijn stem uit te brengen, zoals een docent die even snel langskomt tussen zijn lessen door. De meeste tijd zitten de studenten te wachten. Sommigen kijken op hun telefoon, anderen praten zachtjes met elkaar. Toch zeggen ze het belangrijk te vinden om hier te zijn. ‘Het is goed voor mijn cv,’ zegt een student die helpt bij het controleren van de stempassen. Een andere student knikt: ‘En je leert hoe het werkt, dat is ook wel interessant.’
Dat het vandaag zo rustig is, verbaast initiatiefnemers niet helemaal. Jongeren stemmen namelijk relatief weinig. Volgens Susanne Paschedag, oprichter van Stemfluencers, ligt daar precies het probleem. ’Stemfluencers zijn jongeren die andere jongeren willen aansporen om naar het stembureau te gaan,’ legt ze uit. ‘En dat doen we door sociale mediafilmpjes te maken op Instagram, TikTok en LinkedIn.’ Paschedag begon met Stemfluencers nadat ze met de gemeente Amersfoort in gesprek ging over hoe jongeren beter bereikt kunnen worden. ‘Toen is het idee ontstaan en later is de gemeente naar mij toe gekomen om te vragen of ik hier iets mee wilde doen. Toen heb ik het opgezet en dat is gaan groeien.’
Het doel is duidelijk: meer jongeren naar de stembus krijgen. ‘Op dit moment is het ongeveer 36 procent van de jongeren die gaat stemmen,’ zegt Paschedag. ‘Dat is gewoon heel weinig. Jongeren hebben vaak wel een mening over politiek, maar als het moment daar is om te stemmen, doen ze het niet.’ Volgens haar komt dat vooral doordat jongeren het niet begrijpen of het belang niet inzien. ‘Heel veel jongeren hebben ouders die ook niet stemmen en zeggen: het maakt toch niet uit. Maar één stem kan juist het verschil maken.’ Juist daarom is dit stembureau op school volgens haar belangrijk. ‘Het verlaagt de drempel. Studenten zijn hier toch al, dus de stap om even te gaan stemmen is kleiner.’
Dat het stembureau zich op de campus bevindt, is geen toeval. Volgens ‘campusmakelaar’ Assunta Verschuren is het een samenwerking tussen verschillende opleidingen, studenten en de gemeente Amersfoort. Ook het evenement ‘Let’s Go Vote’, dat eerder werd georganiseerd, speelde daarin een rol. ‘We willen studenten betrekken bij de democratie en ze laten zien dat hun stem ertoe doet,’ legt zij uit. ‘Dit is de eerste keer dat we een stembureau hebben en ook nog eens (bijna) volledig door studenten laten runnen.’
Toch blijkt in de praktijk dat die lage drempel niet automatisch leidt tot meer stemmers. De rustige sfeer in het lokaal laat zien dat er nog werk aan de winkel is. Student Rob die buiten op een bankje zit te roken, herkent wat Paschedag zegt, maar ziet ook een andere kant. ‘Ik denk dat veel jongeren het gewoon vergeten of er niet mee bezig zijn,’ zegt hij. ‘Niet per se dat ze het niet begrijpen.’
Student Lisa is het daar deels mee eens: ‘Ik denk dat het ook ligt aan interesse. Sommige jongeren vinden politiek gewoon niet interessant genoeg.’ Dat laat zien dat de oorzaken van lage opkomst onder jongeren breder zijn dan alleen onbegrip. Toch blijft Paschedag erbij dat bewustwording de sleutel is. ‘Met gemeenteraadsverkiezingen gaat het juist over jouw eigen leefomgeving,’ zegt ze. ‘Over waar je woont, werkt of naar school gaat. Daar heb je echt invloed op met je stem.’
Opvallend is dat Paschedag zelf nog niet eens mag stemmen. Ze is jonger dan 18, maar zet zich toch actief in voor het project. ‘Omdat ik merk dat heel veel jongeren in mijn omgeving geen idee hebben dat er verkiezingen zijn of hoe belangrijk het is. Dat heeft mij gedreven om dit op te zetten.’ Ondanks de, tot dusver, lage opkomst verloopt alles in het stembureau volgens de officiële regels. De stemmen worden geteld zoals in elk ander stembureau en studenten hebben vooraf een e-learning gevolgd om hun taken goed uit te voeren.
Of dit initiatief uiteindelijk zorgt voor meer jongeren die stemmen, is nog afwachten. Maar één ding is duidelijk: op deze plek wordt vandaag niet alleen gestemd, maar ook geleerd hoe democratie in de praktijk werkt. En zowel Paschedag als Verschuren kijken alvast vooruit: bij de volgende verkiezingen keert het studentenstembureau terug, samen met Stemfluencers.
