HOOGLAND – Vrijdag 20 maart wordt de laatste sterrenkijkavond van dit winterseizoen gehouden door vrijwilligers van Sterrenwacht Midden Nederland. Bezoekers kunnen de wintersterrenbeelden Orion, Tweeling en de Stier te zien, maar de aanwezigheid van steeds meer satellieten kan het zicht verstoren. ‘De astronomie is daar niet blij mee’.
In de middeleeuwse omgeving staat een eigentijds buurthuis Het Groene Huis. Daar begint de sterrenkijkavond om half acht met een presentatie over het zonnestelsel, die achter in het buurthuis wordt gehouden. Wanneer de ruimte gevuld is, spreekt Arjeh Stofkooper als een spraakwaterval, enthousiast te spreken over het heelal en het zonnestelsel. Ondertussen sluit voorzitter Ton Hogenboom aan en neemt hij de groep na een tijdje mee op pad. De route start vanaf Het Groene huis en eindigt bij de Sterrenwacht, waar de telescopen zelf te bekijken zijn. De lichtblauwe hemel is ondertussen pikdonker geworden. Ton wijst naar boven en zegt: ‘De Betelgeuze, die daar links bovenin staat, is aan het eind van zijn leven gekomen en dat betekent dat hij zichzelf gaat opblazen tot een ongelofelijke ster, vele malen groter dan onze zon.’
Bij de Sterrenwacht gebruiken bezoekers de telescopen. ‘Ik kan vliegtuigen, sterren, planeten en satellieten gewoon niet onderscheiden,’ zegt een bezoeker. Wetenschappers verwachten dat er rond 2030 ongeveer 560.000 satellieten rond de aarde zweven. Zo is een satelliet te onderscheiden van een ster, planeet of vliegtuig als een puntje dat niet knippert en in een rechte lijn over de hemel beweegt.
‘Gelukkig wordt daar software bij gebruikt, maar als je nu met het blote oog of door de telescoop kijkt en een satelliet ziet, word je daar niet blij van,’ zegt Ton. Software filtert dus inmiddels veel satellieten uit de waarnemingen. ‘Dat is een geluk bij ongeluk’. We zien het nog niet als een bedreiging, het is hoogstens iets waar we op moeten letten. ‘Maar de echte wetenschappers kunnen er best wel last van hebben en de veranderingen, zegt Ton. ‘Er komen ook alleen maar meer satellieten bij.’
Hoewel de satellieten de sterrenkunde verstoort, moeten we ook heel blij zijn aan de ruimtevaart, zegt Ton. Zoals de James Webb-telescoop die eind 2021 is gelanceerd. De telescoop kan ongeveer 13 miljard lichtjaar ver het heelal in kijken, waardoor objecten zichtbaar worden die beelden geven van het begin van het heelal. ‘De ruimtevaart aanziens hebben we een heleboel aan te danken’, zegt Ton.
