KRUISKAMP – In het Rietveldpaviljoen is Makers van Nu te zien, een biënnale waarin uitsluitend kunstenaars uit Amersfoort en omgeving deelnemen. De tentoonstelling biedt een momentopname van de lokale kunstscene, vlak voor de renovatie van het paviljoen. In dit interview vertelt een van de organisatoren over het belang van lokale zichtbaarheid, de rol van de stad en de vraag waarom kunst in Amersfoort niet vanzelfsprekend is.

Het Rietveldpaviljoen is een kunsthal in Amersfoort en voelt zich daarom verbonden met wat er in de stad wordt gemaakt. ‘Vanuit die positie is het logisch om regelmatig aandacht te besteden aan lokale makers,’ legt de organisator uit. ‘Bij deze biënnale wilden we bewust laten zien hoeveel kunstenaars er in deze regio actief zijn. Die rijkdom is er wel, maar wordt niet altijd herkend.’

De tentoonstelling laat een breed beeld zien van de Amersfoortse kunstscene. Makers van verschillende leeftijden en met uiteenlopende disciplines zijn samengebracht. Volgens de organisator zegt die diversiteit veel over de stad. Amersfoort is geen plek met één dominante stijl of stroming, maar een stad waar veel naast elkaar bestaat. Tegelijkertijd vraagt dat ook om uitleg. ‘Als je niet actief laat zien wat er is, blijft het onzichtbaar.’

Opvallend is dat de werken in Makers van Nu niet allemaal over Amersfoort gaan. Veel kunstenaars richten zich op grotere thema’s. Zo is er werk te zien dat gebaseerd is op beelden van de James Webb Space Telescope, ver buiten de stad en zelfs buiten de aarde. Andere makers laten juist plekken uit Amersfoort zien, maar dan vanuit een onverwacht perspectief, zoals luchtfoto’s van bekende locaties. Voor inwoners zijn die plekken herkenbaar, maar de afstand en het standpunt zorgen voor een andere blik.

De biënnale is daarmee geworteld in de stad, maar niet alleen voor Amersfoorters bedoeld. De onderwerpen zijn breder en spreken ook mensen van buiten aan. Toch hoopt de organisatie dat juist inwoners zich aangesproken voelen. Het gaat tenslotte om makers die hier wonen en werken. ‘De stad zelf stuurt de inhoud van het werk niet,’ benadrukt de organisator. ‘Kunstenaars werken autonoom. Maar hun omgeving speelt altijd mee in hoe zij kijken en denken. Die invloed is indirect, maar aanwezig.’

Volgens de organisatie zijn er in Amersfoort meerdere plekken waar kunstenaars zich kunnen laten zien. Galerie Rietveld, Kunstpalet 033 en Galerie De Ploegh worden genoemd als voorbeelden. Toch blijft zichtbaarheid een aandachtspunt. Niet iedereen weet waar kunst te vinden is, of voelt zich welkom. Daar ligt volgens de organisator een belangrijke taak voor instellingen.

Het Rietveldpaviljoen speelt daarin een bijzondere rol. Het gebouw is de oudste kunsthal van Nederland en ontworpen door Gerrit Rietveld. Die geschiedenis trekt ook mensen die niet speciaal voor een tentoonstelling komen. ‘Soms komen bezoekers eerst voor het gebouw en blijven ze daarna voor de kunst,’ zegt de organisator. ‘Dat kan helpen om drempels te verlagen, maar het vraagt ook om context en uitleg.’

Met Makers van Nu probeert het paviljoen die context te bieden. Niet alleen door de tentoonstelling zelf, maar ook via lezingen, workshops en gesprekken. Die activiteiten moeten het werk toegankelijker maken en zorgen voor ontmoeting tussen makers en publiek. Toch erkent de organisatie dat toegankelijkheid niet automatisch ontstaat. Het vraagt om inspanning, zowel van instellingen als van bezoekers.

De komende renovatie van het paviljoen geeft de biënnale een extra lading. Het gebouw wordt verduurzaamd en uitgebreid, maar het karakter blijft behouden. Een belangrijke verandering is de verbetering van de toegankelijkheid, onder andere door de komst van een lift. Dat maakt het paviljoen bereikbaarder voor een breder publiek. Tegelijkertijd roept elke verandering vragen op over hoe de identiteit van de plek behouden blijft.

Voor de organisatie is succes niet alleen te meten in bezoekersaantallen. Natuurlijk is het belangrijk dat mensen de weg naar het paviljoen vinden, maar minstens zo belangrijk zijn de gesprekken die ontstaan. ‘Als bezoekers nieuwsgierig of met een andere blik naar buiten gaan, is dat minstens zo waardevol,’ zegt de organisator.

Volgens de organisatie heeft Amersfoort lokale makers nodig om meer te zijn dan een functionele stad. Kunst en cultuur geven kleur en betekenis aan een plek. Ze laten zien wie er wonen en wat er speelt. ‘Zonder makers wordt een stad vlak,’ stelt de organisator. ‘Die ruimte voor kunst en verbeelding moet je steeds opnieuw maken. Dat gebeurt niet vanzelf.’

Makers van Nu is daarmee geen eindpunt, maar een momentopname. Een tijdelijke concentratie van wat er in Amersfoort wordt gemaakt. Wat bezoekers volgens de organisatie vooral moeten onthouden, is dat die creativiteit er is. Maar ook dat je moeite moet doen om haar te zien.