AMERSFOORT – Cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek laten zien dat het aantal leerlingen in speciaal onderwijs in Amersfoort relatief groot is ten opzichte van de andere gemeenten in Utrecht. Amersfoort telt grofweg 10%-11% leerlingen op speciaal basisonderwijs. Landelijk ligt dat aandeel lager (±6–8%). Ondanks dit wordt er in enkele gevallen te lang gewacht met het doorsturen van kinderen naar speciaal basisonderwijs.
In een klaslokaal van een basisschool in Amersfoort zitten de kinderen gebogen over hun schoolwerk. Wat opvalt zijn de volle klassen die misschien wel 30 kinderen tellen. Waar je bij reguliere basisscholen steeds vaker te maken hebt met grote klassen en wachtlijsten, pakken de scholen met speciaal basisonderwijs het anders aan. ‘’ Wij hanteren kleinere klassen met 15 tot 18 leerlingen per klas. Dit is een groot verschil met regulier onderwijs,’’ zegt Lisette, teamleider en deel van het management team van een school voor speciaal basisonderwijs in Amersfoort.
WAT IS SPECIAAL BASIS ONDERWIJS
Het Speciaal Basisonderwijs (SBO) geeft net als reguliere scholen de reguliere vakken, zoals rekenen en taal. Een SBO is voor leerlingen die meer tijd en aandacht nodig hebben met betrekking tot leren. Hiervoor vinden onderzoeken en een IQ test plaats. Het onderwijs wordt aangepast op leerlingen met een lager tot laag IQ.
‘’Een SBO heeft net iets meer expertise. Zo hebben wij onder andere een orthopedagoog en een team onderwijsondersteuners om de leerlingen verder te kunnen helpen in ontwikkeling,’’ licht Lisette toe.
In speciaal basisonderwijs wordt er gewerkt met kleinere klassen. Om dit te hanteren, werkt de school met een maximum aantal leerlingen. ‘’ Bij 150 leerlingen zitten wij fysiek vol. Dit is ook om de groepsgrootte te waarborgen. Wij werken nu niet met een wachtlijst, maar het kan rond de zomer drukker worden, waardoor wij wellicht in de toekomst wel een wachtlijst hanteren.’’
‘’HET IS ECHT EVEN ZOEKEN’’
Op het schoolplein van een reguliere basisschool staan de ouders te wachten tot de bel gaat. Annick vertelt over de klas van haar zoon die in groep 6 zit. “De klas is gewoon te groot,” zegt ze. “Er zitten ongeveer dertig kinderen in en de juf doet echt haar best, maar het is gewoon bijna onmogelijk om iedereen één op één echt goed te helpen.”
Een andere ouder vertelt over haar oudste zoon die eerst op regulier onderwijs zat en later toch is overgeplaatst naar speciaal basisonderwijs. ‘’Wij merkten dat hij niet goed mee kon komen met de rest van de klas,’’ vertelt ze. ‘’Toen hij uiteindelijk op speciaal basisonderwijs zat ging het eigenlijk gelijk een stuk beter. Mijn jongste zit hier op school en je merkt dat er op speciaal onderwijs echt individueel naar de leerling wordt gekeken.’’ Ze geeft toe dat dit de juiste keuze is geweest, maar had gewild dat het eerder was gebeurd. ‘’Er gaat ook zoveel tijd overheen door het nadenken en bespreken van de verschillende mogelijkheden. Het is echt even zoeken.’’
Het kan lang duren voordat een kind overgeplaatst wordt. Dit komt onder meer door de druk in het onderwijs, de onderzoeken die vooraf plaatsvinden en doordat er eerst gekeken moet worden of er mogelijkheden zijn zodat de leerling in regulier onderwijs kan blijven.
Lisette herkent dit. ‘Het duurt soms best lang voordat een leerling verwezen wordt naar ons, waardoor leerlingen soms thuis komen te zitten. Dit maakt de stap om weer naar school te gaan moeilijker,’’ zegt Lisette. ‘’Als leerlingen thuis komen te zitten, kunnen wij ze niet in een bestaande onderwijssetting observeren. Naast een dossier vinden wij het ook belangrijk om onze leerlingen te kunnen zien. Daarnaast merk je wanneer leerlingen lang op regulier onderwijs zitten, ze gefrustreerd kunnen raken of een lager zelfvertrouwen krijgen,’’ aldus Lisette.
Het is te concluderen dat het overplaatsen van een leerling niet zomaar gebeurt.
Volgens Lisette wordt er verder gekeken dan enkel de overplaatsing van scholen. ‘’Ze worden uit de wijk gehaald waar ze eerst naar school gingen,’’ vertelt ze. ‘’Onze school staat in Amersfoort, maar wij hebben leerlingen die overal vandaan komen. Ouders kunnen ze niet altijd brengen, dus moeten ze met de bus. Wanneer ze thuiskomen van school, zijn de kinderen in hun wijk al met andere kinderen aan het spelen,’’ aldus Lisette. ‘’Er verandert veel voor een kind. Meer dan slechts een schoolwisseling, dus snap ik best dat er eerst van alles wordt geprobeerd om die leerling in hun huidige onderwijssetting te kunnen behouden.’’
‘’Soms merk je achteraf dat een leerling al een aantal jaar tegen hetzelfde probleem aanloopt en dat het misschien beter was geweest om daar eerder actie in te ondernemen. Dit is meer mijn gevoel erbij,’’ vertelt Lisette.
DE ROL VAN REGULIER ONDERWIJS
Het reguliere onderwijs speelt ook een rol in de verplaatsing van een leerling. Deze kunnen in contact komen met speciaal basisonderwijs om de diverse mogelijkheden voor een leerling te bespreken.
‘’Misschien zit er een mogelijkheid voor SBO scholen om bijvoorbeeld tips te geven aan reguliere scholen,’’ stelt Lisette. ‘’Het lastige is alleen voor reguliere scholen dat zij al snel klassen hebben met 30 leerlingen. Ik denk ook echt dat reguliere scholen hun uiterste best doen om passend onderwijs te verstrekken voor de leerlingen.’’
De stap naar speciaal basisonderwijs komt voor zowel de ouders als de leerlingen als een verlichting. Echter komt dit pas na een lange periode van zoeken en wachten. De toekomst zal uitwijzen of deze scholen hun beleid van kleine klassen kan blijven hanteren en kinderen passend onderwijs op tijd te kunnen aanbieden.
