Amersfoort- Het aantal Amersfoorters boven de 18 jaar met overgewicht neemt toe de afgelopen jaren. Op basis van data van het centraal bureau van statistiek ( CBS statline) is het aantal mensen met ernstig overgewicht ( ook wel obesitas genoemd) in de periode 2022-2024 met 2,2% toegenomen. De ontwikkelingen op landelijk niveau wijken hiervan af.
‘’Normaal’’ overgewicht
Het CBS, RIVM en verschillende GGD’en houden elke 4 jaar een gezondheidsonderzoek genaamd de gezondheidsmonitor. Uit dit onderzoek dat gepubliceerd werd in 2025 blijkt dat het aantal mensen met overgewicht in Amersfoort is gestegen de afgelopen jaren. Op basis van cijfers van de gezondheidsmonitor is het aantal mensen boven de 18 jaar met overgewicht in Amersfoort in de periode 2020-2024 met 1,3 % toegenomen. Wat opvalt is dat het aantal mensen met overgewicht in Amersfoort elk jaar steeds meer toeneemt terwijl het landelijke aantal een ander patroon laat zien. De gezondheidsmonitor vermeldt dat het Nederlandse landelijke gemiddelde in de periode van 2020-2024 maar met 0,6 % is toegenomen, Amersfoort ziet dus een grotere groei in het aantal mensen met ‘’normaal’’ overgewicht dan het landelijke gemiddelde.
Ernstig overgewicht
De ontwikkelingen rondom ernstig overgewicht ( obesitas) in Amersfoort verschillen erg van het landelijke gemiddelde. Het aantal personen boven de 18 jaar met ernstig overgewicht is in de periode 2022-2024 op basis van cijfers van dezelfde gezondheidsmonitor met 2,2% toegenomen, een grotere toename dan het ‘’normale’’ overgewicht in Amersfoort. Deze groei loopt uiteen met de landelijke ontwikkeling die een daling van 0,1 % laat zien. Amersfoort ziet dus in de periode 2022-2024 een toename van mensen met obesitas dat erg verschilt met het landelijke niveau. In een ander onderzoek van de GGD dat meer inzoomt op de leeftijdsgroep 18-64 van mensen met ernstig overgewicht krijgen wij diepere inzichten over deze ontwikkelingen. Dit onderzoek weergeeft dat in de periode 2020-2024 het aantal Amersfoorters met obesitas met 2% toeneemt in tegenstelling tot een landelijke stijging van 0,9%. Wat opvalt in dit onderzoek is dat van 2020-2022 op landelijk niveau een piek te zien is van mensen met obesitas. Het aantal neemt met 2,8 % toe in de periode 2020-2022 om vervolgens in de tweejarige periode daarna weer met 1,9% af te nemen. Deze plotselinge afname is niet terug te zien in Amersfoort waar het aantal in dit onderzoek geleidelijk blijft stijgen.
Een expert aan het woord
Suzanne Hubers is onder anderen werkzaam bij de GGD in Amersfoort. Op de vraag ‘’ kunt u de ontwikkeling verklaren in de periode van 2020-2024 dat het aantal mensen met obesitas in Amersfoort de eerste twee jaar van de periode met 0,7% daalde om daarna in 2024 weer met 2,2% te stijgen’’ antwoordt Hubers ‘’Een mogelijke verklaring is dat de daling in 2022 samenhing met een tijdelijke verbetering van leefstijlgedrag na de coronaperiode’’. De stijging van 2,2 % is volgens haar waarschijnlijk te wijten aan een periode van minder bewegen. Slechte voedingspatronen of toenemende sociale druk. ‘’Er is niet genoeg onderzoek gedaan om de exacte oorzaak vast te stellen, het kan zijn dat die er niet is en dat het plaatsvindt door meerdere factoren. Er is hiervoor nader onderzoek nodig’’ Op de vraag of de toename van 2,2% volwassen mensen met obesitas in Amersfoort in een periode van 2 jaar ernstig is antwoordt Hubers het volgende. ‘’Een stijging van 2,2 % is zeker een aandachtspunt. Obesitas hangt samen met verschillende gezondheidsrisico’s en daarom vind ik dat de toename wel als ernstig beschouwd zou kunnen worden’’. De daling in 2022 kan Hubers niet met zekerheid verklaren. ‘’Opnieuw is het moeilijk om één exacte oorzaak aan te wijzen, er kunnen meerdere factoren meespelen’’.
Ontwikkelingen in de leeftijdsgroep 18-64 jaar
Hubers vertelt ook over de ontwikkelingen in het andere onderzoek van de GGD. In dit onderzoek worden personen tussen de 18 en 64 jaar in Amersfoort en op landelijk niveau met elkaar vergeleken. Op de stijging van 2,8% van mensen met obesitas op landelijk niveau in de periode 2020-2022 zegt Hubers. ‘’De stijging kan ontstaan zijn door de gevolgen van de coronapandemie. In deze periode tijdens de lockdowns bewogen mensen minder omdat mensen thuis moesten blijven en veranderden de eetgewoonten van mensen wat de gewichtstoename kan verklaren. De afname in de periode erna ( 2022-2024) kan erop wijzen dat een deel van de bevolking weer actiever is geworden en weer gezonder is gaan leven na de coronapandemie’’. Opnieuw wijst Hubers erop dat de coronapandemie een rol gespeeld kan hebben maar dat alsnog de ontwikkelingen rondom obesitas ontstaan kunnen zijn door meerdere factoren.
Conclusie
In Amersfoort neemt het aantal mensen met overgewicht boven de 18 jaar na een periode van afname in de periode 2020-2022 weer toe in 2024 met 2,2%. Dit in vergelijking met een stabiele hoeveelheid in het landelijk gemiddelde dat bijna hetzelfde blijft. Als er meer wordt ingezoomd op de leeftijdsgroep 18-64 is er te zien dat het aantal Amersfoorters met ernstig overgewicht sinds 2020 steeds toeneemt terwijl het landelijke gemiddelde daalt. Amersfoort wijkt dus af van de landelijke trend. Het is moeilijk om de precieze oorzaken van deze ontwikkelingen te verklaren volgens Hubers, het is in elk geval belangrijk om de plotselinge stijging van 2,2% bij volwassenen in Amersfoort goed in de gaten te houden en om eventueel maatregelen te nemen als het blijft doorzetten.
