Een nieuw concept in Amersfoort gaat terug naar de 17e eeuw. Met het nieuwe initiatief Walking with Aagje leerden bezoekers het afgelopen weekend tijdens de Nationale Archeologiedagen een stukje Amersfoortse geschiedenis kennen. Masterstudent Benjamin Jackson neemt mensen mee in het leven van een 17e-eeuwse vrouw in Amersfoort.
Zaterdagmiddag om 14.00 uur verzamelt een groep mensen zich bij de Onze Lieve Vrouwetoren voor de Walking with Aagje-tour. Een gemengde groep, bestaande uit Benjamins vrienden die hem begroeten met een omhelzing, geïnteresseerden die stilletjes aanschuiven en Engelstalige toeristen, vormt een kring rond tourgids Benjamin. Net als iedereen is Benjamin gekleed in zomerse kleding vanwege het warme weer. Hij zet zijn zonnebril op en vraagt iedereen hem te volgen naar een plekje in de schaduw, op zo’n 20 meter afstand van de toren. Met een introductie over de Onze Lieve Vrouwetoren trapt hij de tour af.
De eerstvolgende stop is het Centrum voor Archeologie. De groep blijft staan voor het raam van het centrum, waar Aagje binnen te zien is. Hier stelt Benjamin Aagje aan de groep voor. Door middel van een QR-code kan de groep voorwerpen uit de 17e eeuw in 3D bekijken op hun telefoon. Bij elke stop laat Benjamin een nieuw voorwerp zien, waarna hij een verhaal vertelt over de rol van dit voorwerp in een dag uit Aagjes leven.
Te weinig Engelse opties in kleine steden
Benjamin Jackson maakte Walking with Aagje voor zijn afstudeerproject aan de Universiteit Utrecht, waar hij een master Cultuurgeschiedenis en Erfgoed volgt. ‘Hoe gaan we om met de groeiende internationale sfeer in Nederland?’, vraagt Benjamin zich al lange tijd af. ‘Wat ik merk, is dat als ik buiten de Randstad naar bijvoorbeeld Kasteel Amerongen ga, er weinig Engelse opties zijn voor een rondleiding’, vertelt hij. Als geboren Amerikaan die nog niet vloeiend Nederlands spreekt, viel hem dit na een tijdje op en zag hij een kans om hier iets mee te doen.
Omdat er Engelstalige toeristen meelopen, geeft Benjamin de tour in het Engels. Onder hen zijn twee kinderen en vier ouderen, die feloranje Nederlandse voetbalshirts dragen om ‘s avonds Nederland tegen Zweden te kijken. Door deze wedstrijd is ook een groot deel van het centrum van Amersfoort afgezet, waardoor de tour soms een iets andere route moet volgen.
Waarom Aagje
Nadat Benjamin al een aantal keer bij het Centrum voor Archeologie langs was geweest, vertelde hij zijn idee om een tour te maken met behulp van storytelling. ‘Toen gaf het centrum mij een boek dat zij hebben geschreven over Aagje en nadat ik Aagje zelf ook al meerdere malen binnen had gezien, besloot ik haar op deze manier tot leven te brengen’, vertelt Benjamin. ‘Het is een vrouw uit de middenklasse uit de 17e eeuw, dus dat sluit heel goed aan bij waar de meeste culturele instellingen naartoe proberen te werken’, vervolgt hij.
Door Aagje op een verhalende manier tot leven te wekken, probeert Benjamin de mensen meer mee te geven dan alleen verhalen over wie Aagje was. ‘Het idee is om microgeschiedenis te gebruiken om macrogeschiedenis te duiden. In mijn tour vertel ik bijvoorbeeld dat Aagje naaister is, terwijl ik dit niet zeker over haar weet. Wat ik wél weet, is dat naaister voor een vrouw in het Amersfoort van die tijd een veelbeoefend beroep was. Op die manier leer ik mensen iets over het Amersfoort van de 17e eeuw.’
Walking met wie…?
Aagje is onderdeel van een archeologische opgraving uit 2002, waarbij 40 slachtoffers van de pest werden opgegraven. Van alle 40 wordt zij uiteindelijk grotendeels gereconstrueerd en staat deze reconstructie in het Archeologisch Centrum. ‘Aagje viel op, omdat ze als een van de eersten werd opgegraven en omdat ze een oorijzer aan haar skelet had’, vertelt Sanne Beumer, die actief is als archeoloog bij het centrum. ‘In 2016 werd aan ons gevraagd of we iets tentoon konden stellen in Museum Flehite en toen is eigenlijk het idee ontstaan van Aagje.’ Door het oorijzer, een vrouwelijk modeaccessoire uit de 17e eeuw, vonden de archeologen nog enkele blonde haren. Met deze haren en de grotendeels intacte schedel konden zij een goed beeld schetsen van hoe Aagje eruit moet hebben gezien. ‘Uiteindelijk is Aagje zo gemaakt en staat ze nu bij ons als pronkstuk’, voegt Sanne toe.
Eenmaal bij de laatste stop van de tour komt de groep aan bij het oude pesthuis, waar Aagje 24 jaar geleden is opgegraven. Benjamin reflecteert op de tour en vergelijkt een aantal dingen uit Aagjes leven met de tijd waarin wij nu leven. Nadat hij de tour heeft afgesloten, bedankt iedereen hem met een applaus. In de toekomst wil hij dat mensen de tour zelf kunnen doen, zonder begeleiding van een tourgids.
