Kort voor de zomervakantie is het altijd ‘toptijd’ voor de docenten. Of eerder een dieptepunt. Dan worstelen we ons door een berg herkansers heen. Maar waar ik als docent echt buikpijn van krijg, is als ik op de valreep voor de vakantie nog de examencommissie moet inschakelen wegens fraude. Een slechtere timing is niet denkbaar voor de student. Die gaat gegarandeerd een rotzomer tegemoet. Maar soms móet het, zoals nu.

Foto: Ben Krewinkel

Dit is de zaak, vanzelfsprekend geanonimiseerd, en helaas betreft hetzelfde meer studenten. ‘Zijn de bronnen wel echt op locatie geïnterviewd zoals de opdracht was, want elke observatie ontbreekt?’ Zo luidt mijn eerste feedback op een productie die ‘onder niveau’ is. Nul reactie volgt op deze best belangrijke vraag. In de herkansing staan in hetzelfde verhaal ineens beschrijvingen van geïnterviewden die een ijsje eten… enz. Ja, ja: nu wel?

Mijn journalistieke voelsprieten en onderbuikgevoel zeggen: dit zaakje stinkt. Als docent pak je dan de telefoon om te checken bij de bron. De geïnterviewden vinden het belangrijk dat we als opleiding hier bovenop zitten. Ze verklaren dat de gesprekken telefonisch waren: alle observaties zijn uit de duim gezogen!

Mijn adem zit hoog maar op neutrale toon ga ik per mail het gesprek aan in de hoop dat de student doorheeft dat júist in de journalistiek iets verzinnen, een doodzonde is. Als wat wij schrijven niet meer echt is…

Mijn eerste bericht bevat zelfs nog een smiley! Maar het lachen vergaat me snel als deze reactie volgt: hoe het nu verder moet, want het schooljaar wordt nu misschien niet gehaald. Wat?! Nul reflectie op waar het hier om moet gaan, enkel zorg om het eigenbelang.

Pas na mijn derde vraag of het kwartje is gevallen, volgen excuses. Maar of het besef dat ‘fake nooit gewoon mag worden’ blijft een vraagteken. Mijn collega’s reageren resoluter dan ik. Dit is een kwestie van ‘bewust de docent misleiden’. Er blijft maar één weg over, naar de examencommissie. In theorie sta ik daarachter, maar theorie botst wel vaker met de praktijk. Zij kennen de student niet, ik wel. Ik zie ook talent. Een mens mag fouten maken. Maar ook deze?

Op de ochtend dat ik de melding doe bij de examencommissie zeg ik mijn partner (die ook journalist is): het voelt alsof ík er nu voor zorg dat iemand misschien het jaar niet haalt of van school moet… Waarop hij resoluut zegt: ‘Nee, daar heeft hij echt zélf voor gezorgd.’ Dat heb je als invoelend ingestelde docent soms echt even nodig. Het is nu aan de examencommissie.

Tips zijn welkom 
Kijk hier (https://www.youtube.com/watch?v=zdwpso4sRjY) als je wilt weten wie er in de redactie van SVJmedia zitten. Mail ons svjmedia@hu.nl als je leuke tips hebt voor ons en als het jou ook leuk lijkt om in de toekomst ook (video)verhalen te maken voor dit platform voor en door jonge journalisten van de School voor de Journalistiek Utrecht.