CBJ-studenten ontdekken binnenkort de journalistiek achter de Brusselse deuren
Negentien studenten van de specialisatie Cross Border Journalism in het Engels reizen van 2 tot en met 4 november af naar Brussel. Tijdens de studiereis maken ze kennis met Europese instellingen en journalisten die verslag doen van de Europese politiek. Maar waarom is kennis over Brussel belangrijk voor toekomstige journalisten?
Foto groepsfoto vorigjaar voor gebouw Europese Commissie Foto: Imke van Hoorn
Veel onderwerpen die in Nederland spelen, zoals klimaat, migratie en veiligheid, worden op Europees niveau besproken en bepaald. Ondanks die grote invloed lijkt de Europese politiek voor studenten ingewikkeld en ver weg. Dat merkt ook Imke van Hoorn, docent Cross Border Journalism. Ze werkte eerder op de buitenlandredacties van de NOS en Nieuwsuur, en probeert studenten het belang van Europese besluitvorming bij te brengen. ‘Je moet Brussel een beetje snappen en dan wordt het ook leuker’, vertelt van Hoorn. Volgens haar is het belangrijk dat studenten begrijpen hoe de Europese instellingen werken en welke invloed hun besluiten hebben op Nederland. Daarbij benadrukt ze dat Europese journalistiek verder gaat dan alleen politiek.
Vorigjaar CBJ-studenten in gesprek met journalisten die verslag doen in Brussel Foto: Imke van Hoorn
Een kijkje achter de schermen in Brussel
Tijdens de driedaagse studiereis bezoeken de studenten onder meer de Europese Commissie en de NAVO. Ook wonen ze een persconferentie van de Europese Commissie bij en spreken ze met journalisten die vanuit Brussel verslag doen, onder wie journalisten van Follow the Money. Volgens Van Hoorn biedt de reis studenten de kans om te zien hoe internationale journalistiek in de praktijk werkt. Bij de Europese instellingen komen correspondenten uit verschillende landen samen om verslag te doen van Europese ontwikkelingen. De docent hoopt dat studenten ontdekken hoe relevant Europese besluitvorming is voor hun toekomstige werk. ‘Het gaat over onze veiligheid, over Oekraïne, het gaat over klimaat’, benadrukt ze.
Wat in Brussel gebeurt, raakt ook Den Haag
Binnen de Europese Unie spelen verschillende instellingen een rol bij de besluitvorming. De Europese Commissie doet voorstellen voor nieuwe wetten. Het Europees Parlement bestaat uit rechtstreeks gekozen Europarlementariërs. De Raad van de Europese Unie bestaat uit ministers van de lidstaten. Beide instellingen bespreken de wetsvoorstellen en moeten het in de meeste gevallen eens worden voordat een wet wordt aangenomen. Nederland heeft via zijn ministers en Europarlementariërs dus zelf invloed op de Europese besluitvorming.
Die kennis is volgens van Hoorn ook belangrijk om Nederlandse politici kritisch te volgen. Ze merkt op dat politici bij niet zo populaire Europese soms naar Brussel wijzen. ‘Als er iets moeilijk uit te leggen is, zeggen ze: ja, dit is door Brussel zo bepaald.’ Daarbij wordt volgens haar vaak vergeten dat Nederland zelf betrokken is bij de besluitvorming. Bij positieve besluiten benadrukken politici juist vaker hun eigen rol. Door te begrijpen hoe Brussel werkt, kunnen journalisten hen daar kritischer op bevragen.
Daarnaast ziet van Hoorn kansen voor jonge journalisten in Brussel, waar volgens haar relatief weinig Nederlandse journalisten werken. ‘Ik denk ook echt dat het een kans is voor jonge journalisten om daar te gaan zitten.’ Vooral wie ingewikkelde Europese onderwerpen op een toegankelijke en aantrekkelijke manier kan uitleggen, bijvoorbeeld met explainers, kan volgens haar een belangrijke rol spelen.
‘Niet alles klakkeloos overnemen’
Dat kennis van Europese instellingen belangrijk is, onderschrijft ook Stanzen Jelsma. De oud-SvJ’er volgde zelf Cross Border Journalism en vindt zelfs dat de specialisatie een verplicht onderdeel van de journalistiekopleiding zou moeten zijn. Volgens haar is kennis van het Europees Parlement, de Europese Commissie en de Europese besluitvorming belangrijk voor journalisten. Voor haar afstuderen onderzocht Stanzen de criminalisering van solidariteit in Europa. Ze maakte hierover een documentaire waarin ze drie mensen volgde die door de Griekse autoriteiten werden vervolgd vanwege hun hulp aan vluchtelingen. SvJ Media schreef eerder over haar documentaire From Compassion to Crime De documentaire werd later in Brussel vertoond bij twee Europese organisaties. De European Council on Refugees and Exiles (ECRE) zet zich in voor de rechten van vluchtelingen en asielzoekers. De Foundation for European Progressive Studies (FEPS) is een Europese denktank die zich richt op progressieve politiek en beleid. Bij de vertoningen waren ook een Europarlementariër en een medewerker van een Europarlementariër betrokken.
Stanzen Jelsma bij FEBS in Brussel Foto: Stanzen Jelsma
Momenteel onderzoekt Stanzen voor een nieuwe audiodocumentaire hoe een strenger Europees migratiebeleid zich verhoudt tot de rechtsstaat en mensenrechten. Volgens haar is het voor journalisten noodzakelijk om te begrijpen hoe Europese wet- en regelgeving tot stand komt. Die kennis helpt om nationale ontwikkelingen beter te plaatsen. ‘Je moet ook niet alles klakkeloos gaan overnemen’, zegt Stanzen. In haar eigen onderzoek kijkt ze bijvoorbeeld of Europees migratiebeleid in overeenstemming is met bestaande mensenrechtenverdragen. Het werk van Stanzen laat daarmee zien dat het zinvol is om je als journalist op Europese onderwerpen te richten. Haar ervaringen sluiten aan bij de kansen die Van Hoorn eerder benoemde voor jonge journalisten in Brussel.
Een internationaal netwerk opent deuren
Volgens Stanzen vraagt internationale onderzoeksjournalistiek om een bredere blik. Bij haar onderzoek vergelijkt ze het migratiebeleid van Europese landen en spreekt ze met bronnen uit meerdere landen. De journalistieke werkwijze verschilt volgens haar niet fundamenteel van onderzoek in Nederland, maar de omvang is vaak groter. Ook het opbouwen van een internationaal netwerk speelt daarbij een belangrijke rol.
Stanzen kwam tijdens haar documentaireonderzoek in contact met verschillende Europese organisaties. Volgens haar begint dat simpelweg met uitzoeken welke organisaties bij een onderwerp betrokken zijn en vervolgens contact opnemen. ‘Elke organisatie heeft een mailadres, telefoonnummer en dan bel je gewoon’, vertelt ze. Via die organisaties kwam ze ook in contact met mensen rond het Europees Parlement. Door die contacten te onderhouden, kreeg ze uiteindelijk de mogelijkheid haar documentaire in Brussel te vertonen.
Haar advies aan studenten is daarom om al tijdens hun opleiding contacten te leggen. ‘Blijf praten, wees brutaal daarin’, zegt ze. Volgens Stanzen is het belangrijk om internationale bronnen op de hoogte te houden van je werk en regelmatig contact te onderhouden. Je weet volgens haar nooit welke mogelijkheden daar later uit voortkomen.
Eerst Brussel, daarna zelf Europa in
De studiereis is voor de studenten van Cross Border Journalism niet alleen bedoeld om kennis te maken met de Europese instellingen. In Brussel maken ze ook een eigen journalistieke productie. Daarmee bereiden ze zich voor op een grotere buitenlandse reportage in december. Binnen de Engelstalige specialisatie krijgen studenten veel vrijheid om hun eigen verhalen te maken, zowel in tekst als in audio of video. Daarbij oefenen ze ook met interviewen en produceren in het Engels, vaardigheden die volgens Van Hoorn van pas komen bij een toekomstige carrière als buitenlandjournalist.
Van hoorn hoopt vooral dat studenten door de reis verder leren kijken dan Nederland. Volgens haar is het belangrijk om als journalist andere landen te bezoeken, nieuwe mensen te ontmoeten en onderwerpen vanuit verschillende perspectieven te bekijken. ‘Ga grenzen over en ga andere landen zien en andere mensen ontmoeten’, geeft ze studenten mee. Daarmee is de reis naar Brussel niet alleen een kennismaking met de Europese politiek, maar ook een eerste stap richting internationale journalistiek.
