Het optreden van Sunshine Cleaners op 15 februari in de Synagoge was een muzikaal tribuut gebaseerd op de dagboeken van Etty Hillesum. Met hun album Elementary Force bracht de band eerbetoon aan haar verhaal. Tijdens het concert speelde de band veertien Engelstalige nummers die verschillende momenten uit haar leven vertelden. ‘We wilden haar woorden niet alleen laten horen, maar mensen ook laten voelen wat ze heeft meegemaakt,’ vertelt Sjef Hermans schrijver van de nummers.
Het idee voor het album ontstond toen Hermans haar dagboeken begon te lezen. In eerste instantie schreef hij één nummer, maar al snel groeide het project uit tot een volledig album. Bij het schrijven gebruikte hij soms zinnen uit haar dagboeken, maar hij schreef ook eigen teksten die geïnspireerd zijn uit haar boeken. ‘Het was soms lastig om haar woorden te vertalen naar songteksten,’ legt Hermans uit. ‘Je wilt dicht bij haar verhaal blijven, maar het moet ook werken als muziek.’
Tijdens het concert reageerde het publiek volgens Hermans erg betrokken. Sommige bezoekers waren zichtbaar geraakt door de muziek en de teksten. ‘Je merkt dat haar verhaal nog steeds veel met mensen doet. Na afloop kwamen bezoekers naar ons toe om te zeggen dat ze het heel indrukwekkend vonden,’ vertelt hij.
Serie evenementen rond haar leven
Het optreden maakt deel uit van een bredere serie evenementen rond Etty Hillesum. Een van de organisatoren Jan Goed vertelt dat hij betrokken raakte bij de organisatie van deze reeks activiteiten, die bedoeld zijn om haar leven en gedachtegoed onder de aandacht te brengen. Volgens hem kreeg Hillesums verhaal de afgelopen jaren opnieuw aandacht, onder andere door de biografie van Judith Koelemeijer. “Door dat boek werd ze weer bekender bij een groter publiek,” vertelt Goed. Volgens hem gaf dat extra aanleiding om meerdere activiteiten te organiseren waarin haar verhaal centraal staat.
Goed is betrokken bij het programma Inspiratie en Zingeving, dat twee keer per jaar plaatsvindt. Binnen dit programma worden onderwerpen behandeld die mensen laten nadenken over het leven en de samenleving. “We proberen thema’s te kiezen die mensen raken en laten nadenken over hoe zij zelf in het leven staan,” legt hij uit. Voor deze serie werd samengewerkt met verschillende lokale organisaties zoals de Raad van Kerken. Volgens Goed was het belangrijk om Hillesums verhaal vanuit meerdere kanten te belichten. “Met lezingen en muziek kun je haar verhaal op verschillende manieren vertellen.”
Binnenkort volgt er ook nog een lezing van een onderzoeker van de Radboud Universiteit, waarin vooral wordt gekeken naar de religieuze en spirituele ontwikkeling van Hillesum.
Blijvende betekenis
Goed was zelf aanwezig bij het concert en vond het optreden indrukwekkend. “De muziek neemt je echt mee in haar verhaal,” vertelt hij. “Je hoort haar woorden terug in de teksten en dat maakt het heel bijzonder.” Volgens hem is haar boodschap vandaag de dag nog steeds belangrijk. “Zij laat zien dat je, zelfs in moeilijke omstandigheden, je innerlijke vrijheid kunt behouden.”
Hillesum schreef haar dagboeken terwijl de oorlog steeds dichterbij kwam. Later werkte zij in doorgangskamp Kamp Westerbork en in 1943 werd zij gedeporteerd naar Auschwitz, waar zij op 29-jarige leeftijd om het leven kwam. Haar dagboeken en brieven worden nog steeds gelezen en vormen voor veel mensen een bron van inspiratie.
