CULEMBORG – In stembureau Perron Lanxmeer in Culemborg schuifelen kiezers langs de lange tafel waar stembiljetten worden uitgedeeld. Het gekras van een roden potloden klinkt vanuit de drie stemhokjes. Terwijl de deur opengaat en een nieuwe stemmer binnenloopt, klinkt een vriendelijk ‘goedemorgen’ van vier vrijwilligers. Op de dag van de gemeenteraadsverkiezingen draait het niet alleen om stemmen, maar ook om de mensen achter de namen op het papier.
Een vrouw loopt glimlachend naar binnen. ‘Goedemorgen, ik kom stemmen voor twee,’ zegt ze. Aan de lange tafel controleert de eerste stembureau lid haar legitimatie en stempas. Naast hem voert de stembureau voorzitter haar de gegevens in een systeem in. Even verderop overhandigt een derde stembureau lid haar het stembiljet.
Volgens de regels moeten er minimaal drie stembureauleden aanwezig zijn om het proces goed te laten verlopen: één controleert de identiteit, één checkt de geldigheid en één geeft het stembiljet uit.
Stembureau
Het is rond het middaguur relatief rustig. ‘Logisch,’ zegt stembureau lid Ico. ‘De meeste mensen zijn nu aan het werk.’ Vooral oudere inwoners weten het stembureau al te vinden. Ook komen er soms bekende binnen, zoals de organisatoren van de stembureaus om een praatje te maken. Of komt de burgemeester even een taartje langs brengen.
Volgend Ico draait het zijn van een stembureau lid om meer dan alleen stemmen tellen. ‘Ik vind het een mooie manier om bij te dragen aan het democratisch proces,’ zegt hij. Zelf heeft hij geen ambities om de politiek in te gaan. ‘Ik zie dit meer als iets maatschappelijks dan politiek.’ Waarom anderen die stap wel zetten, denkt hij wel te weten: ‘Betrokkenheid. Mensen geven om hun buurt, hun kinderen, hun buren. In de lokale politiek gaat het om kleine verbeteringen.’
Motivatie
Die motivatie klinkt ook door bij Han Braam, kandidaat-raadslid voor de Volkspartij voor Vrijheid en Democratie (VVD) in Culemborg. Hij besloot zich jaren geleden kandidaat te stellen omdat hij merkte dat mensen zich niet altijd gehoord voelden. ‘Veel mensen zeggen: ‘ze doen toch maar wat’. Dan vind ik dat je zelf ook een rol moet pakken,’ zegt Braam.
Voor Braam begon dat heel concreet, met een probleem in zijn eigen buurt. Bij een sporthal moesten kinderen een drukke weg oversteken. ‘Alle ouders stonden daar en dachten: moet dat nou zo?’ vertelt hij. Toen de gemeente aangaf dat er niets veranderd kon worden, besloot hij zich erin vast te bijten. ‘Drie jaar later lag er een zebrapad. Niet voor mijn kinderen alleen, maar voor iedereen.’
Volgens Braam zit juist daarin de kracht van lokale politiek. ‘In Den Haag lijkt het soms ver weg, maar hier kun je echt verschil maken in je eigen straat.’ Tegelijkertijd kost het veel tijd. Raadsleden doen hun werk naast een baan en besteden er vaak meerdere avonden per week aan. ‘Het kost veel tijd, maar het is het waard.’
Opvallend vindt hij dat de verkiezingen dit jaar minder leven dan anders. ‘Mensen zijn een beetje politiek moe,’ zegt hij. Toch benadrukt hij dat lokale politiek anders is dan landelijke. ‘Hier werken we vaak goed samen en komen we tot oplossingen. Dat is misschien minder ‘sexy’, maar wel belangrijk.’
Kiezers
Niet alle kiezers delen die vermoeidheid. Even later loopt Frank Hordijk het stembureau binnen. Voor hem is stemmen vanzelfsprekend. ‘Het is een relevant recht dat we moeten koesteren,’ zegt hij. Hordijk is verenigingslid van GroenLinks en volgt de lokale politiek op de voet. ‘Ik ken veel raadsleden persoonlijk, dus ik weet waar ze voor staan.’ Daardoor kon hij gemakkelijk een stemkeuze maken.
Ook hij ziet dat lokale politiek om meer draait dan grote ideologische verschillen. ‘Het gaat om de gemeente, om het collectief,’ zegt hij. Zelf overweegt hij niet om de politiek in te gaan. “Het kost veel tijd en je moet geduldig zijn.” Maar hij is zeker betrokken in zijn gemeente.
Terug in Perron Lanxmeer gaat het stemmen ondertussen door. Een man toont zijn legitimatie, ontvangt zijn stembiljet en verdwijnt in het middelste hokje. Even later valt zijn stem in de bus. ‘Fijne dag nog,’ klinkt het bij de uitgang.
Aan het einde van de dag zullen alle stemmen worden geteld en wordt duidelijk wie er plaatsneemt in de gemeenteraad. Maar tussen het gekras van rode potloden en het geritsel van papier wordt nu al duidelijk wat die mensen drijft: niet alleen politiek, maar vooral betrokkenheid bij de stad.
Om de gemeenteraadsverkiezingen in Culemborg goed te laten verlopen, zijn er veel vrijwilligers nodig. In deze videoreportage gaat verslaggever Eva Langendoen op pad om erachter te komen wat de vrijwilligers bij de stembureaus voor taken hebben.
