DE BILT – De winkelleegstand in de gemeente De Bilt is het afgelopen jaar gedaald van 17 naar 14 procent. Daarmee wijkt de gemeente af van de landelijke trend, waar de leegstand juist licht steeg. Toch ligt het percentage nog altijd aanzienlijk hoger dan in vergelijkbare gemeenten, waar gemiddeld 8 procent van de winkelpanden leegstaat.
Uit nieuwe cijfers van retail-onderzoeker Locatus, waarover het Algemeen Dagblad op 20 januari berichtte, blijkt dat begin dit jaar dertig van de 218 winkels in de Biltse winkelgebieden leeg stonden. In geen van de vijftien gemeenten die qua welvaart en gezinssamenstelling het meest op De Bilt lijken, is het leegstandspercentage hoger.
Binnen de gemeente zijn er duidelijke verschillen. In Maartensdijk is de leegstand het grootst: drie van de vijftien winkelpanden staan daar leeg, goed voor 20 procent. In het winkelgebied De Bilt zelf is de leegstand met 11 procent het laagst. In totaal verdwenen het afgelopen jaar bovendien enkele winkelpanden, onder meer door herbestemming.
Ondernemers: leegstand schaadt aantrekkelijkheid
Ondernemers merken de gevolgen van leegstand direct. Yvette van Emmaus Bilthoven noemt leegstand “nooit goed voor een centrum”. “Het ziet er onaantrekkelijk uit en klanten wijken uit naar andere centra”, zegt zij. Voor haar eigen winkel is de impact beperkt, omdat deze zich in een deel zonder leegstand bevindt en een vaste klantenkring heeft.
Om klanten te blijven trekken zet Emmaus in op opvallende etalages, sociale media en het verhaal achter tweedehands winkelen. “We informeren klanten over duurzaamheid en recycling en over wie wij als Emmaus zijn.” De organisatie Emmaus International werkt wereldwijd aan sociale en ecologische rechtvaardigheid via hergebruik en recycling.
Volgens Van is een actievere rol van de gemeente richting vastgoedeigenaren nodig. “Stimuleer tijdelijke verhuur of pop-ups voor startende ondernemers. Dat brengt weer leven in de straat.” Zij wijst daarnaast op hoge huurprijzen. “Zolang pandeigenaren ook bij leegstand voldoende rendement behalen, blijft het probleem bestaan.”
Structurele oorzaken volgens expert
Henk Hofstede, sectorbanker Retail bij ABN AMRO, ziet de situatie in De Bilt als onderdeel van een bredere ontwikkeling in kleinere winkelgebieden. “Dit soort centra hebben vaak veel dagelijkse functies, zoals een drogisterij of supermarkt, maar weinig regionale trekkracht.” Consumenten combineren winkelen steeds vaker met horeca en beleving en wijken daarom sneller uit naar grotere steden.
Daarnaast spelen stijgende kosten en bedrijfsopvolging een rol. “Veel winkels zijn familiebedrijven. Als de volgende generatie moet huren in plaats van eigenaar is, en de marges onder druk staan, wordt overname minder aantrekkelijk.” Door hogere kosten houden retailers minder ruimte over om te investeren in hun winkel.
Volgens Hofstede draait een toekomstbestendig winkelgebied om drie elementen: expertise, efficiëntie en experience. Een aantrekkelijk aanbod, schone en veilige straten, horeca en samenwerking tussen ondernemers, vastgoedeigenaren en gemeente zijn daarbij cruciaal. Ook op provinciaal niveau wordt via zogeheten retailagenda’s samengewerkt om centra vitaal te houden.
Compactere centra als strategie
De gemeente zet in op het compacter maken van winkelgebieden en het toestaan van alternatieve functies in leegstaande panden, zodat concentratie ontstaat in de kern. Dat moet verdere leegstand tegengaan en de aantrekkelijkheid vergroten.
Hoewel de leegstand in De Bilt dus daalt, blijft het percentage boven dat van vergelijkbare gemeenten. De vraag is of de ingezette maatregelen voldoende zijn om structurele trends als online winkelen, stijgende kosten en veranderend consumentengedrag het hoofd te bieden. De komende jaren zal moeten blijken of de daling doorzet of dat nieuwe ingrepen nodig zijn.
Onder dit artikel is een videoportret te zien van Jelle Schmidt over Kooklust, een winkel in De Bilt. In deze video wordt zichtbaar hoe een lokale ondernemer inspeelt op beleving, klantcontact en specialisatie om aantrekkelijk te blijven in een veranderend winkelgebied.
