BILTHOVEN – Tussen rekken met tweedehands kleding, zorgvuldig gesorteerde boeken en bakken vol vinylplaten blijkt kringloopwinkel Emmaus deze week meer dan een winkel alleen. Tijdens de Week van de Circulaire Economie kregen wij een rondleiding achter de schermen, waar hergebruik, sociale hulp en activisme samenkomen.

“Veel mensen denken nog steeds dat wij een plek zijn waar je spullen kunt dumpen,” zegt Yvette Gumbs, de coördinator terwijl ze langs rekken met kleding loopt. “Maar wij willen juist dat mensen bewuster worden van wat ze kopen en wegdoen.” Daarmee raakt ze direct de kern van de boodschap die Emmaus deze week wil uitdragen: minder consumeren en beter hergebruiken.

De rondleiding begint in de winkel zelf, waar opvallend veel aandacht is voor presentatie. Kleding hangt geordend per soort, boeken staan alfabetisch gerangschikt en meubels zijn opgebouwd uit hergebruikte materialen.

De stickers laten zien hoe lang het boek al in de winkel staat, dit wordt zorgvuldig bijgehouden.

Opvallend is de huidige actie: kleding die plaats moet maken voor de zomercollectie wordt voor één euro verkocht. “Dat is dubbel,” geeft ze toe. “Je stimuleert consumptie, maar anders moeten we het weggooien. En dat willen we juist voorkomen.”

Selectie aan de deur

Achter de schermen wordt duidelijk hoe streng Emmaus selecteert. Niet alles wat wordt aangeboden, wordt geaccepteerd. Vooral fast fashion en overtollig plastic worden geweigerd. “Mensen worden soms boos,” vertelt de coördinator. “Maar wij willen geen onderdeel zijn van het probleem. Slechte kwaliteit kleding is moeilijk te recyclen en eindigt vaak alsnog als afval.”

In een aparte ruimte worden binnengekomen spullen beoordeeld. Wat niet verkoopbaar is, krijgt een andere bestemming: textiel wordt verwerkt tot isolatiemateriaal, papier wordt verkocht als grondstof en waardevolle objecten gaan naar veilingen. Zo kan een ogenschijnlijk waardeloos item toch euro’s opleveren.

Hier kijken ze welke producten geschikt zijn voor de verkoop.

Medewerkers krijgen hiervoor training, onder andere in het herkennen van waardevolle spullen. “Soms lijkt iets lelijk, maar blijkt het juist veel waard,” zegt de coördinator.

Meer dan alleen spullen

Emmaus blijkt ook een sociale organisatie. In de kantine, waar medewerkers gratis een vegetarische lunch krijgen werken mensen met uiteenlopende achtergronden samen. Vrijwilligers, studenten, maar ook mensen die herstellen van een burn-out of dakloos zijn geweest. Die sociale functie wordt streng bewaakt. Er geldt een duidelijke gedragscode, met nultolerantie voor racisme en discriminatie. “Iedereen is welkom, maar respect is een voorwaarde.”

Internationaal netwerk

De opbrengsten van de winkel blijven niet binnen de muren van de zaak. Emmaus maakt deel uit van een wereldwijd netwerk met honderden vestigingen. Winst wordt geïnvesteerd in internationale projecten, zoals waterprojecten, armoedebestrijding en noodhulp.

De organisatie kijkt daarbij verder dan alleen directe hulp. “Armoede is niet alleen een individueel probleem,” zegt ze. “Het heeft te maken met politiek, onderwijs en ongelijkheid. Daar proberen wij ook aandacht voor te vragen.”

Van kringloop naar beweging

Er wordt samengewerkt met maatschappelijke organisaties en campagnes gevoerd tegen overconsumptie en greenwashing. Sommige vrijwilligers vinden het activistische karakter spannend. “Niet iedereen voelt zich comfortabel bij protestacties, daar moeten we rekening mee houden.”

Vinyl en verhalen

In een andere hoek van de winkel staat Henk (naam op verzoek gedeeltelijk vermeld), die al meer dan twintig jaar bij Emmaus werkt. Hij beheert de muziekafdeling, waar rijen lp’s staan opgesteld.

“De jeugd heeft vinyl helemaal her-ontdekt,” zegt hij. “Opvallend genoeg kopen ze vaak muziek uit mijn tijd.” Volgens Henk spreekt oudere muziek jongeren aan omdat moderne muziek vaak als commercieel product wordt ervaren.

Niet alles verkoopt even goed. “Religieuze platen blijven vaak liggen,” zegt hij. “Maar soms zit er ook iets tussen dat tientallen euro’s waard is.” Hij merkt op dat de kwaliteit van het aanbod bij Emmaus relatief hoog is. “We selecteren goed. Dat maakt verschil.”

Bewustwording centraal

Aan het einde van de rondleiding blijft één boodschap hangen: de kringloop is geen eindstation, maar een onderdeel van een groter systeem. “We willen dat mensen eerst nadenken voordat ze iets kopen,” zegt de coördinator. “Heb je het echt nodig? En als je het niet meer gebruikt, kan iemand anders er dan nog iets mee?”

Met die boodschap sluit Emmaus aan bij de Week van de Circulaire Economie, waarin hergebruik en duurzaamheid centraal staan. De winkel laat zien dat circulair denken verder gaat dan spullen doorgeven alleen.