DE BILT- De vaccinatiegraad voor de BMR-vaccinatie onder 9-jarigen daalt sinds 2022 in de gemeente De Bilt, terwijl deze in buurgemeente Bunnik juist rond de norm voor groepsimmuniteit blijft. Een verschil dat volgens de GGD-regio Utrecht te maken heeft met vertrouwen, communicatie en lokale factoren.

Sinds 2022 laten cijfers uit het Rijksvaccinatieprogramma een opvallend verschil zien tussen twee naburige en vergelijkbare gemeenten in de provincie Utrecht. Waar de vaccinatiegraad in gemeente De Bilt is gedaald van 87,6 procent in 2022 naar 80,8 procent in 2025, stijgt deze in gemeente Bunnik in dezelfde periode van 95 procent naar 96,1 procent. Dit blijkt uit data van het RIVM.

De verschillen tussen beide gemeenten worden de afgelopen jaren steeds groter. In 2021 lag de vaccinatiegraad nog relatief dicht bij elkaar: 86,4 procent in De Bilt tegenover 89,8 procent in Bunnik. Vanaf 2022 verandert dit beeld.

In de grafiek is bij De Bilt een dalende trend te zien waarbij er in Bunnik een stijgende trend zichtbaar is.

Volgens het RIVM ligt de gewenste vaccinatiegraad voor groepsimmuniteit rond de 95 procent. Bunnik zit rond dit niveau, terwijl De Bilt er steeds verder onder zakt.

De cijfers zijn afkomstig uit het Rijksvaccinatieprogramma van het RIVM en zijn gebaseerd op geregistreerde vaccinaties. Vaccinaties die anoniem worden uitgevoerd worden niet geregistreerd waardoor deze niet worden verwerkt in de cijfers. Het RIVM meldt daarom dat er sprake is van een onderrapportage in vergelijking tot de daadwerkelijke vaccinatiegraad.

Vertrouwen en twijfel spelen grote rol

Volgens een woordvoerder van de GGD-regio Utrecht komt het verschil niet door één enkele oorzaak. ‘We zien dat vaccinatiebereidheid sterk samenhangt met vertrouwen in de overheid en gezondheidszorg,’ zegt de woordvoerder. ‘In sommige wijken van De Bilt merken wij dat dit vertrouwen mogelijk in de afgelopen jaren is afgenomen, wat invloed heeft op vaccinatiekeuzes.’

De coronapandemie speelt hierin mogelijk een rol. Landelijk is sinds die periode meer twijfel ontstaan over vaccinaties in het algemeen. Dit effect is niet overal hetzelfde: lokale omstandigheden bepalen hoe sterk dat effect is.

In De Bilt is dat vertrouwen volgens de GGD de afgelopen jaren kwetsbaarder geworden. Ouders stellen vaccinaties vaker uit of slaan ze over. In Bunnik lijkt die twijfel minder sterk aanwezig.

Naast communicatie spelen ook sociaal-culturele verschillen een rol. In sommige gemeenten zijn relatief meer inwoners die kritisch staan tegenover vaccinaties, bijvoorbeeld vanuit alternatieve leefstijlen of overtuigingen.

De GGD benadrukt dat dit niet betekent dat mensen ‘tegen’ vaccinaties zijn, maar dat zij meer vragen of twijfels hebben. ‘Het gaat vaak om ouders die bewust keuzes willen maken, maar door informatie op sociale media onzeker worden.’ zegt de woordvoerder.

Risico’s van dalende vaccinatiegraad

De daling in De Bilt baart zorgen, omdat een lagere vaccinatiegraad het risico op uitbraken van ziekten zoals mazelen vergroot. Mazelen is zeer besmettelijk en kan ernstige complicaties veroorzaken. De BMR-vaccinatie beschermt kinderen tegen bof, mazelen en rodehond. Volgens het RIVM biedt de vaccinatie langdurige bescherming.

‘Als de vaccinatiegraad onder de 90 procent zakt, neemt het risico op verspreiding snel toe,’ waarschuwt de GGD. ‘We zien in Nederland alleen al dat mazelen sinds begin 2025 weer vaker voorkomt.’

In Bunnik lijkt dat risico voorlopig kleiner door de hoge vaccinatiegraad, die dicht bij de norm voor groepsimmuniteit ligt.

Volgens de GGD ligt het belang bij maatwerk. Een algemene campagne is vaak minder effectief dan lokale, gerichte communicatie. Door campagnes persoonlijker te maken zal de drempel lager zijn. ‘Het is belangrijk om niet te oordelen, maar in gesprek te blijven,’ aldus de woordvoerder. ‘Alleen zo kun je vertrouwen herstellen.’

De uiteenlopende trends in De Bilt en Bunnik laten zien dat vaccinatiegraad niet alleen afhankelijk is van landelijke campagnes, maar vooral van lokale omstandigheden. Vertrouwen, communicatie en sociale factoren spelen daarin een doorslaggevende rol. Ook de anonieme vaccinaties blijven een rol spelen, ook als het aantal hiervan onbekend blijft.

De cijfers laten zien dat de vaccinatiegraad zich lokaal verschillend ontwikkelt, waarbij De Bilt en Bunnik een duidelijk contrast vormen.