In museum Vredegoed is zaterdagmiddag de expositie ‘Stations van nu en in het verleden’ geopend in samenwerking met kunstenaar Sandra Mackus en journalist Robert Vinkenborg. Met deze expositie tonen zij alle tekeningen die Mackus heeft getekend van alle treinstations in Nederland. De expositie is tot 17 mei te zien in museum Vredegoed.

Bij binnenkomst in het museum worden al druk voorbereidingen getroffen voor de opening. Een aantal vrijwilligers zijn bezig met stoelen te verplaatsen om zo veel mogelijk zitplaatsen te creëren. De ruimte oogt als de binnenkant van een boerderij. In een hoek staat een klein keukentje waar kopjes en glazen klaarstaan voor koffie en thee. ‘Openingen zoals deze zijn altijd een beetje spannend,’ vertelt een vrijwilliger als ze een kopje thee inschenkt voor een van de bezoekers die iets te vroeg is. ‘Het moet allemaal nog even landen,’ geeft ze aan als ze het kopje stomende thee aangeeft.

Kunstenaar Sandra Mackus is al boven op de zolder waar de expositie tentoongesteld staat. Ze loopt rond om haar werk nog een keer te bewonderen en de expositie als geheel te bekijken. ‘Ik ben net een week terug uit Nieuw-Zeeland,’ vertelt ze met een lach. ‘Dit is ook de eerste keer dat ik de expositie zie in zijn geheel in plaats van een paar tekeningen op een stapel.’

De expositie vertelt het verhaal van Sandra’s werk. Van 2020 tot 2024 is ze door heel Nederland gegaan met de trein, per fiets of op haar rollerskates om elk station te tekenen. ‘Het begon heel simpel,’ zegt Sandra wanneer haar wordt gevraagd hoe het project begon. ‘Ik was op het station in Weert, dat voor mij heel bekend is, en opeens vielen me details op die mij niet eerder waren opgevallen. Ik heb een foto ervan gemaakt en ik ben diezelfde avond achter de naaimachine gaan zitten.’ Sommige stations zijn niet alleen getekend maar ook geborduurd.

Wat in eerste instantie 399 stations zouden zijn, blijken er uiteindelijk veel meer te zijn. Sandra besloot ook om zoveel mogelijk van de zogenoemde ‘spook’ stations met haar fineliner vast te leggen. ‘Ik geef ook lezingen over de tekeningen en bijna elke keer komt er nog een spookstation bij, maar dat zijn wel echt de parels,’ vertelt ze als ze voor de muur staat met een van de tekeningen waar ze het meest trots op is. ‘Amsterdam Centraal was erg lastig, het gebouw had zoveel details dat ik vaker terug ben gegaan.’

Details zijn iets belangrijks geworden voor de expositie. ‘De boodschap die ik graag met mijn werk wil doorgeven is heel simpel,’ beaamd ze. ‘Ik wil mensen laten kijken naar de dingen waar ze normaal geen aandacht aan besteden, dat soms erg vanzelfsprekend kan zijn.’

Beneden op de begane grond blijkt de opening echt bijna te gaan beginnen. Mensen beginnen de boerderij in te druppelen en zoeken een plekje om te staan of te zitten. Verschillende gesprekken en gelach vult de boerderij met geluid. Een enthousiaste hond voegt de gesprekken zo nu en dan aan met een blaf waarbij de eigenaresse van de hond lacht.

De opening begint met een verhaal van Jan Maasen, hij bedankt als eerste Sandra en journalist Robert Vinkenborg met zijn bijdrage aan de expositie. De ruimte vult zich met een groot applaus waarna het verhaal verder gaat. ‘Museum Vredegoed is misschien wel de slechtste plek voor een expositie over treinstations,’ begint meneer Maasen zijn verhaal mee waarbij hij verwijst naar de beperkte bereikbaarheid met het openbaar vervoer.

Toch past Sandra met haar werk goed bij het museum, wat zich richt op de geschiedenis van dorpen en boerderijen van het veengebied aan het begin van de twintigste eeuw. ‘Sandra’s werk is heel ambachtelijk, dat past ontzettend bij ons museum.’

Sandra bedankt eerst de mensen die een rol speelden in haar project. Daarna deelt ze een primeur over een boek waar ze aan werkt. Journalist Robert Vinkenborg komt vervolgens aan het woord. Vinkenborg heeft Sandra per toeval ontmoet toen hij in Heiloo was voor een ander verhaal. ‘Soms wijk je als journalist af van een verhaal wat je in eerste instantie van plan was om te maken om een nóg beter verhaal te schrijven,’ vertelt Vinkenborg over zijn eerste ontmoeting met Sandra. ‘Ik vind Sandra en haar werk ongelofelijk indrukwekkend, zij heeft een verhaal wat vertelt moet worden.’

Nadat alle betrokkenen gesproken hebben lopen Sandra, haar moeder en Robert Vinkenborg naar de trap om richting de zolder te gaan. ‘De expositie is nu echt geopend.’ De zolder vult zich met mensen waarbij verschillende gesprekken ontstaan. Mensen herkennen de stations die zij zelf regelmatig bezoeken en krijgen een heel ander beeld. Iets wat zo bekend lijkt te zijn kan toch als nieuw ervaren worden.

Naast het werk van Sandra wordt er ook samen met Historische Vereniging Maartensdijk aandacht besteed aan het verhaal van de Oosterspoorweg, een rijksmonument met zijn unieke betonnen spoorportalen die afkomstig zijn uit de tweede wereldoorlog. Dit wordt gedaan door lezingen van Biltenaar Fabian Vendrig, die een film gemaakt over deze lijn. De film gaat in première bij Museum Vredegoed.

De zolder blijft gevuld met mensen die stilstaan bij tekeningen en in gesprek raken met de persoon naast zich. Verschillende gesprekken over herinneringen en anekdotes vullen de ruimte als een walm met gedeelde ervaringen. De rest van de middag blijft gevuld met gelach en sluit af met een succesvolle opening van Sandra’s expositie.

Vandaag nemen we je mee naar Streekmuseum Vredegoed, waar kunstenaresse Sandra Mackus haar bijzondere tekeningen tentoonstelt. In deze reportage ontdek je hoe zij alle stations van Nederland vastlegde, hoor je het verhaal achter de tentoonstelling en krijg je een kijkje bij de opening met museumdirecteur Jan Maassen en journalist Robert Vinkenborg.