In 2024 overleed 8,9% van de inwoners van De Bilt aan uitwendige oorzaken, zoals verkeersongevallen, suïcides of moord. Dat is aanzienlijk hoger dan het landelijke gemiddelde van 6,8%. Volgens gemeente De Bilt spelen vergrijzing en kleine aantallen een belangrijke rol in dit verschil, maar er wordt tegelijk gewerkt aan maatregelen op het gebied van verkeersveiligheid en mentale gezondheid.
Uit cijfers van het CBS blijkt dat De Bilt het op één na hoogste percentage uitwendige doodsoorzaken heeft binnen de provincie Utrecht. De gemeente bevestigt dit beeld, maar wijst tegelijk op een belangrijk punt: het CBS voegt cijfers van verkeersongevallen, suïcides, valpartijen en andere niet-natuurlijke doodsoorzaken samen in één categorie. ‘Uitspraken over specifieke oorzaken op gemeenteniveau zijn daarom maar beperkt mogelijk,’ vertelt communicatieadviseur Els van den Borght van gemeente De Bilt. ‘Ook hebben we het over kleine aantallen per oorzaak. Dat kan leiden tot statistische onzekerheid: één geval meer of minder verandert het beeld al.’
Vergrijzing
Volgens de gemeente ligt een belangrijke verklaring in de bevolkingssamenstelling. De Bilt heeft relatief veel ouderen vergeleken met andere gemeenten in de provincie Utrecht. ‘Ouderen hebben een grotere kans om te overlijden door uitwendige oorzaken,’ zegt Van den Borght. ‘Denk aan valpartijen, fietsongevallen, maar ook suïcide neemt toe met de leeftijd.’ Daarnaast heeft de gemeente in verhouding veel verweduwden (7,6%), een groep die bekendstaat als risicogroep voor suïcide. Van den Borght benadrukt dat de vergrijsde bevolking daardoor structureel zorgt voor hogere percentages, zonder dat er per se sprake is van een uitzonderlijke lokale situatie.
Verkeersveiligheid
Een deel van de uitwendige doodsoorzaken hangt samen met verkeer. De gemeente herkent meerdere locaties waar relatief vaak ongelukken gebeuren. Voorbeelden zijn de Herbie rotonde in De Bilt, de aansluiting Bilderdijklaan op de Soestdijkseweg-Noord en de rotonde Leijenseweg-2e Brandenburgerweg in Bilthoven. Volgens een verkeerskundige, benaderd door Van der Borght, zijn zulke plekken niet uniek. ‘Elke gemeente heeft locaties die relatief gevaarlijk zijn. Dat zegt op zichzelf nog weinig over hoe De Bilt zich verhoudt tot andere gemeenten,’ zeggen zij. Veel verkeersincidenten hebben bovendien te maken met gedrag, zoals snelheid en onoplettendheid, waardoor het voor de gemeente lastig is ongelukken volledig te voorkomen.
Aanpassingen aan wegen en fietspaden
De gemeente neemt wel maatregelen om de verkeersveiligheid te verbeteren. Zo zijn in verschillende woonstraten snelheidsremmende maatregelen ingevoerd. Ook wordt de fietsinfrastructuur verbeterd, met een vrijliggend fietspad op de Sperwerlaan en de inrichting van de Paltzerweg als fietsstraat. Daarnaast zijn er plannen om bepaalde kruispunten aan te passen. ‘Als de weginrichting een rol speelt bij ongelukken, dan grijpen we in,’ zegt Van den Borght namens de verkeerskundigen van de gemeente.
Aandacht voor mentale gezondheid
Over mentale gezondheidsproblemen in De Bilt heeft de gemeente zelf geen volledig beeld. Wel maakt De Bilt deel uit van het Netwerk Mentale Gezondheid Midden-Nederland. Dit is een samenwerkingsverband van zorgorganisaties, gemeenten en andere partijen dat zich richt op vroegsignalering van problemen en het versterken van mentale weerbaarheid. Daarnaast werkt de gemeente aan een plan voor suïcidepreventie. Dit gebeurt naar aanleiding van de Wet integrale suïcidepreventie, die sinds januari 2026 is ingevoerd. ‘Dit plan moet signalen van mentale problemen dichter bij inwoners opsporen, bijvoorbeeld via sportverenigingen en leerkrachten. Dit wordt opgepakt samen met omliggende gemeenten,’ aldus Van der Borght.
Preventie staat voorop
Hoewel de cijfers volgens de gemeente in perspectief geplaatst moeten worden, worden ze wel serieus genomen. ‘Elke uitwendige doodsoorzaak is er één te veel,’ benadrukt Van der Borght. Gemeente De Bilt zet daarom in op zowel verkeersveiligheid als mentale gezondheid. Volgens haar is preventie het belangrijkste: het verkleinen van risico’s in de leefomgeving en het tijdig signaleren van problemen bij inwoners.
