DE BILT- Met 12,9 graden in De Bilt was het donderdag de koudste Hemelvaartsdag sinds 2014. Volgens klimaatexpert Peter Siegmund van het KNMI kwam dat door een zeldzame noorderwind die een stroom van koude lucht naar Nederland bracht. Toch slaat het weer dit weekend compleet om: volgens de weersverwachtingen wordt het aankomende week rond de 30 graden.

De temperatuur lag ruim vijf graden onder het gemiddelde voor eind mei. Normaal is het rond deze tijd ongeveer 18 graden in Nederland. Volgens Siegmund komt zo’n koude dag in mei niet vaak voor. “Dit soort temperaturen zie je ongeveer eens in de tien jaar,” zegt hij bij het KNMI in De Bilt.

Kou door zeldzame noorderwind

De kou werd vooral veroorzaakt door de wind uit het noorden. Meestal heeft Nederland westenwind, waardoor zachtere lucht vanaf de oceaan ons land binnenkomt. Dit keer kwam de wind juist uit noordelijke richting, waardoor koude lucht uit Scandinavië en vanuit de Noordpool naar Nederland stroomde. “Noordenwind komt niet vaak voor,” legt Siegmund uit. “Maar als het gebeurt, merk je dat meteen aan de temperatuur.”

Dat was donderdag goed te zien in het hele land. In veel delen van Nederland bleef het tussen de 11 en 13 graden. Opvallend genoeg was het aan de kust iets warmer dan in het binnenland. Rond het IJsselmeer en bij Haarlem werd met 13,7 graden de hoogste temperatuur gemeten. Volgens Siegmund komt dat doordat de Noordzee nog warmte afgeeft. “De zee werkt nu eigenlijk een beetje als een kachel,” zegt hij.

Normaal gesproken is het in mei juist warmer in het binnenland dan aan zee. Dat het nu andersom was, is volgens het KNMI bijzonder. De koude lucht kon makkelijk het binnenland in trekken, terwijl de zee ervoor zorgde dat het aan de kust iets minder koud werd.

Balende mensen door het koude weer

Veel mensen vonden het weer tegenvallen, omdat Hemelvaart normaal een dag is waarop mensen buiten zitten of eropuit gaan. Simone, een 54-jarige inwoner van De Bilt, baalde van het slechte weer. “Het is jammer dat het zo koud en grauw was,” zegt ze. “Met Hemelvaart hoop je toch op lekker weer.” Toch kijkt ze alweer uit naar het Pinksterweekend, wanneer het veel warmer wordt. “Als het echt richting de 30 graden gaat, gaan we daar natuurlijk van genieten.”

 Grote tempratuurverschillen

Volgens Siegmund zijn zulke grote temperatuurverschillen typisch voor het voorjaar. In deze periode kunnen koude en warme lucht elkaar snel afwisselen. “Het voorjaar is een tijd waarin de temperatuur snel kan veranderen,” zegt hij. “Dat zie je nu ook weer gebeuren.”

Volgens de KNMI-modellen draait de wind vrijdag naar het zuiden. Daardoor komt warme lucht vanuit Zuid-Europa naar Nederland. Samen met veel zon kan dat ervoor zorgen dat het aankomende zaterdag op sommige plekken bijna 30 graden wordt. Dat zou de warmste dag van het jaar tot nu toe zijn.

Klimaatverandering en opwarming van de aarde

Dat verschil tussen koud en warm roept bij sommige mensen vragen op over klimaatverandering. Toch betekent een koude dag volgens Siegmund niet dat de aarde minder snel opwarmt. “Het weer gaat over korte periodes, klimaat gaat over tientallen jaren,” legt hij uit. Volgens het KNMI stijgt de gemiddelde temperatuur in Nederland ongeveer 0,4 graden per tien jaar.

Wetenschappers zien vooral dat extreme warmte steeds vaker voorkomt. Koude dagen verdwijnen niet helemaal, maar komen minder vaak voor dan vroeger. Ook zware regenbuien en droge periodes nemen toe door klimaatverandering. Warmere lucht kan namelijk meer vocht vasthouden, waardoor het harder kan regenen als er een bui valt.

Zomerse week op komst

Of de zomer echt warm wordt, kan het KNMI nog niet voorspellen. Er komt wel een El Niño aan, maar volgens Siegmund heeft dat weinig invloed op het weer in Nederland. “De verschillen van week tot week zijn hier gewoon te groot om nu al goede voorspellingen voor de zomer te doen,” zegt hij.

Voorlopig lijkt één ding wel zeker: na de koudste Hemelvaartsdag in tien jaar krijgt Nederland waarschijnlijk het warmste weekend van het jaar tot nu toe.