De Hilversumse Speelotheek De Steeg merkt dat steeds meer gezinnen speelgoed lenen of tweedehands kopen. Volgens medeoprichter Herma Verink spelen hogere kosten van levensonderhoud en meer aandacht voor duurzaamheid daarbij een belangrijke rol. De speelotheek organiseert daarom opnieuw een speelgoedverkoop met honderden tweedehands spellen, puzzels en speelgoedsets. Daarmee wil de organisatie laten zien dat duurzaam spelen niet duur hoeft te zijn.
De speelotheek bestaat sinds 1983 en werkt met een leenmodel. Gezinnen kunnen speelgoed voor vier weken lenen met een lidmaatschap van €32,50 per jaar. Voor gezinnen die dat niet kunnen betalen, bestaat een lager tarief van €15 of een gratis lidmaatschap. Volgens Verink wordt daar steeds vaker gebruik van gemaakt. Vooral jonge gezinnen en expats weten de speelotheek goed te vinden. “Het aantal gezinnen dat speelgoed komt lenen is nog nooit zo hoog geweest als nu,” zegt zij.
Tijdens de halfjaarlijkse speelgoedverkoop liggen honderden tweedehands spullen klaar. Het meeste speelgoed kost volgens Verink tussen de één en twee euro. Het duurste speelgoed kost meestal ongeveer €7,50. Dat prijsverschil is groot vergeleken met gewone speelgoedwinkels. Bij ketens zoals Intertoys kost kleinste speelgoed vaak al rond de zeven euro, terwijl duurzamer houten speelgoed meestal pas vanaf ongeveer dertien euro begint. Volgens Verink zoeken ouders daarom steeds vaker naar goedkopere alternatieven.“Bij de speelotheek kun je altijd goed terecht voor heel weinig geld,” zegt Verink. Volgens haar gaat het niet alleen om besparen, maar ook om bewust omgaan met speelgoed. De speelotheek probeert daarom vooral stevig speelgoed aan te bieden dat lang meegaat. Goedkope producten van lage kwaliteit worden minder snel geaccepteerd. Vrijwilligers controleren speelgoed eerst op veiligheid en volledigheid voordat het wordt verkocht of uitgeleend.
Volgens Verink speelt duurzaamheid een steeds grotere rol bij ouders. “Wij proberen zoveel mogelijk speelgoed aan te bieden zodat kinderen kunnen lenen zonder dat ouders speelgoed hoeven te kopen,” zegt zij. Uit onderzoek van duurzaamheidssites zoals Het Bewuste Stel blijkt dat de productie van nieuwe spullen veel grondstoffen, water en energie kost. Door speelgoed langer te gebruiken ontstaat minder afval en hoeven ouders minder nieuwe producten te kopen. Ook website FamFam noemt duurzaamheid en betaalbaarheid als belangrijke redenen waarom ouders vaker kiezen voor tweedehands speelgoed.
De speelotheek merkt daarnaast dat de kwaliteit van het gedoneerde speelgoed de afgelopen jaren beter is geworden. Volgens Verink kregen vrijwilligers vroeger regelmatig tassen met kapot of incompleet speelgoed binnen. Nu brengen mensen vaker speelgoed dat nog bijna nieuw is. De speelotheek koopt soms zelf ook tweedehands speelgoed via Marktplaats om het aanbod uit te breiden.
Toch bereikt de speelotheek niet alle gezinnen met een laag inkomen. Volgens Verink schamen sommige ouders zich om speelgoed te lenen. Zij kiezen liever voor goedkoop nieuw speelgoed uit winkels zoals Action of Kruidvat. “Niet iedereen met weinig inkomen komt bij een speelotheek terecht,” zegt zij. Om meer gezinnen te bereiken verspreidt de speelotheek flyers via de voedselbank en werkt de organisatie samen met vrijwilligers die speelgoed uitdelen aan gezinnen die het financieel moeilijk hebben.
Naast het lenen en verkopen van speelgoed heeft de speelotheek ook een sociale functie. Tijdens uitleenmomenten drinken ouders koffie, ontmoeten kinderen elkaar en helpen tientallen vrijwilligers mee. De organisatie heeft ongeveer 40 tot 45 vrijwilligers. Volgens Verink weten veel inwoners van Hilversum nog altijd niet dat de speelotheek bestaat. Toch verwacht zij dat de vraag naar tweedehands speelgoed verder groeit. Door stijgende prijzen en meer aandacht voor duurzaamheid kiezen steeds meer ouders bewust voor lenen, hergebruik en betaalbaar speelgoed.
