De nieuwe tentoonstelling van Stichting Steengoed Erfgoed Hilversum in Loosdrecht laat zien hoe het gedeelde verleden van Hilversum en Wijdemeren kan bijdragen aan meer verbondenheid tussen inwoners, in aanloop naar de gemeentelijke fusie. Met persoonlijke verhalen achter monumenten wil de stichting niet alleen erfgoed zichtbaar maken, maar ook ontmoeting en gemeenschapszin stimuleren.
De tentoonstelling bestaat uit veertien zuilen, waarop per wijk of dorp een monument centraal staat. Bezoekers lezen hier niet alleen feitelijke informatie, maar ook verhalen van bewoners die een band hebben met die plek. Volgens bestuurslid Janneke Siezen is dat precies de bedoeling: “Mensen kennen vaak alleen de stenen en gebouwen, maar daarachter zitten hele mooie verhalen.”
De expositie is een uitbreiding van een eerdere tentoonstelling in Hilversum, waar anderhalf jaar geleden achttien zuilen te zien waren, verdeeld over negen wijken. Voor de huidige versie zijn ook de dorpen uit Wijdemeren toegevoegd. Om de balans te bewaren, is het aantal zuilen per gebied teruggebracht. Daarmee weerspiegelt de tentoonstelling niet alleen erfgoed, maar ook de bestuurlijke veranderingen die eraan komen. De aanleiding voor de uitbreiding ligt in de subsidieregeling ‘Samen Sterker’, opgezet door beide gemeenten. Deze regeling is bedoeld om initiatieven te ondersteunen die ontmoeting en samenwerking bevorderen. De stichting diende zelf een aanvraag in en kreeg financiering om het project uit te breiden. Daarmee is de tentoonstelling niet alleen een cultureel initiatief, maar ook een direct gevolg van beleid gericht op verbinding tussen gemeenschappen.
Het centrale thema van de tentoonstelling is het gedeelde verleden van de regio. Dat blijkt in de praktijk niet altijd eenvoudig vast te stellen. Hilversum is van oorsprong een stad, terwijl Wijdemeren vooral bestaat uit dorpen en watergebieden. Toch heeft de stichting een verbindende lijn gevonden. “Het zijn allebei plekken die door mensen zijn gemaakt,” legt Siezen uit. Die menselijke invloed is duidelijk zichtbaar in het landschap. In Wijdemeren hebben turfstekers een belangrijke rol gespeeld bij het ontstaan van de plassen. Door het afgraven van veen ontstonden watergebieden die nu kenmerkend zijn voor de regio. In Hilversum waren het juist de erfgooiers – boeren en landbewerkers – die het landschap vormgaven. Deze verschillende vormen van landgebruik laten zien hoe bewoners door de eeuwen heen hun omgeving hebben ingericht.
Door deze verhalen naast elkaar te zetten, wil de stichting laten zien dat de verschillen tussen de gebieden ook overeenkomsten bevatten. Beide regio’s zijn gevormd door arbeid en menselijke keuzes. Volgens Siezen helpt dat inzicht om meer begrip te creëren tussen inwoners van de toekomstige fusiegemeente.
Naast de tentoonstelling werkt de stichting aan meerdere projecten om erfgoed toegankelijk te maken. Zo is er een website waarop per monument uitgebreide achtergrondinformatie te vinden is. Ook worden er video’s gemaakt waarin zogeheten ambassadeurs – mensen met een persoonlijke band met een monument – hun verhaal vertellen. Daarnaast ontwikkelt de stichting fiets- en wandelroutes langs historische plekken. Met deze aanpak probeert de organisatie erfgoed dichter bij het dagelijks leven van inwoners te brengen. Door verhalen centraal te stellen, wordt geschiedenis minder abstract en beter herkenbaar. Dat is volgens de stichting essentieel om mensen te betrekken bij hun leefomgeving.
De tentoonstelling in Loosdrecht laat zien dat erfgoed meer kan zijn dan alleen het bewaren van het verleden. Het kan ook een middel zijn om mensen met elkaar in contact te brengen, zeker in een periode van bestuurlijke verandering. Door aandacht te besteden aan zowel verschillen als overeenkomsten tussen Hilversum en Wijdemeren, draagt het project bij aan een gevoel van gezamenlijke identiteit. Hoewel de tentoonstelling nog relatief nieuw is, sluit deze aan bij een bredere ontwikkeling waarbij erfgoedorganisaties zich steeds meer richten op participatie en beleving. Niet alleen kijken naar monumenten, maar ook luisteren naar de verhalen erachter.
Met de tentoonstelling hoopt de stichting dat bezoekers anders gaan kijken naar hun omgeving. Niet alleen als verzameling gebouwen en landschappen, maar als plekken vol geschiedenis en menselijke verhalen. Daarmee vormt de expositie een brug tussen verleden en toekomst, en tussen de inwoners van twee gemeenten die binnenkort één geheel zullen vormen.
