Houten- Sinds 1946 ligt het opkomstpercentage bij verkiezingen consequent boven het landelijk gemiddelde, zo blijkt uit cijfers van allecijfers.nl, die gebaseerd zijn op cijfers van de Kiesraad. De structureel hogere opkomstpercentages roepen de vraag op wat de verklaring hiervoor is. De gemeente Houten ziet geen verklaring voor de hogere percentages.

Grote verschillen
In de grafieken valt af te lezen dat er in Nederland een sterke daling is ingezet wat betreft de opkomstpercentages bij de verkiezingen. Deze daling is in Houten ook zichtbaar, maar duidelijk minder sterk dan in Nederland. De landelijke opkomst bij de Tweede Kamerverkiezingen schommelt de afgelopen decennia tussen de 75% en 80%, in Houten blijft dit consequent boven de 80%. De Europese Parlementsverkiezingen scoren qua opkomst het laagst, maar ook hier scoort Houten bij iedere verkiezing bijna 10% hoger dan het landelijk gemiddelde. Ook de gemeenteraadsverkiezingen kunnen rekenen op een hogere opkomst dan het landelijk percentage. Hoewel de dalende trend in beide grafieken waar te nemen valt, doet Houten het consequent beter. Gemiddeld ligt het opkomstpercentage van Houten met ongeveer 6% tot 8% hoger dan het landelijke percentage. Bij de meest recente verkiezingen scoorde Houten met een opkomstpercentage van 60,1%, 6,4% hoger dan het landelijke opkomstpercentage.

Verklaring
Er zijn meerdere verklaringen te vinden waarom Houten het qua opkomst beter doet dan het landelijk gemiddelde. De eerste verklaring is het opleidingsniveau. Uit onderzoek van citisens blijkt dat hoe hoger de bevolking is opgeleid hoe groter de kans is dat zij gaan stemmen. In 2023 was 42,4% van de inwoners van Houten hoger opgeleid, 35,6% theoretisch opgeleid en maar 21% praktisch opgeleid. Ook de leeftijd van kiezers speelt mee. Zo schrijft citisens dat de opkomst onder jongeren relatief laag is. Tegelijkertijd daalt de opkomst onder senioren. De kiezers die het vaakst hun weg naar de stembus weten te vinden zijn kiezers van middelbare leeftijd. De grootste groep inwoners van Houten heeft een leeftijd tussen de 25 en 65 jaar oud. Zij vormen meer dan de helft van het totaal aantal inwoners in Houten (allecijfers.nl, 2025). In belangrijke mate speelt ook het inkomen mee, hier geldt vaak hoe hoger het inkomen hoe hoger de kans dat de inwoners hun gang naar de stembus weten te vinden. In Houten ligt het gemiddeld inkomen per inwoner op €39.400 (allecijfers.nl, 2026). Het gemiddeld inkomen per inwoner in Nederland is €34.900. Een andere verklaring die in onderzoek van de Universiteit Utrecht wordt genoemd, en voornamelijk betrekking heeft op de gemeenteraadsverkiezingen, is de bevolkingsgrootte. Daarbij geldt dat kleinere gemeenten een hoger opkomstpercentage zien, dit heeft twee redenen. De afstand tussen inwoner en vertegenwoordiger is kleiner en een individuele stem weegt zwaarder binnen een kleinere kiesgroep.

Reactie van de gemeente Houten
Volgens Jeroen Pater, communicatieadviseur bij de gemeente Houten, is de organisatie redelijk op de hoogte van de hogere opkomst vergeleken met het landelijk gemiddelde. Hij voegt er gelijk aan toe dat de gemeente hier geen specifiek onderzoek naar heeft gedaan en ook niet van plan is omdat er ‘geen aanleiding voor is’. Volgens Pater is de hogere opkomst niet per se uniek. ‘Dat geldt voor veel gemeenten, het is alleen zo dat de grote gemeenten het gemiddelde omlaag trekken.’ Al komt Houten met de opkomst van 60,1% wel in de topgemeenten qua opkomst bij de gemeenteraadsverkiezingen 2026 . Hoewel de gemeente zich niet uit wil wagen aan gissen naar de exacte oorzaken, zet de gemeente zich wel in om de opkomst te bevorderen. Zo onderneemt de gemeente volgens Pater diverse projecten, zoals het versturen van kaarten naar jongeren die voor het eerst mogen stemmen, is er een stemhulp aangeschaft en organiseerde de gemeente verkiezingsdebatten en markten om de inwoners in te lichten over de aanstaande gemeenteraadsverkiezingen. De gemeente ziet geen noodzaak in het onderzoeken van de structureel hogere opkomstpercentages. ‘Vanuit de gemeente Houten is er geen aanleiding om onderzoek te doen.’