Utrecht – Op zondag 18 januari is het de Werelddag van de Migranten en Vluchtelingen volgens de katholieke kerk. De kerk heeft deze dag meer dan een eeuw geleden ingesteld om meer aandacht te vragen aan de rechtvaardige en waardige opvang voor vluchtelingen en migranten. Iets wat meer dan honderd jaar later nog steeds een veelbesproken onderwerp is. Bart Lauret is persvoorlichter van VluchtelingenWerk Nederland en kan veel vertellen over de situatie waarin vluchtelingen en migranten zich bevinden.
Wat is het verschil tussen een vluchteling en een migrant?
‘Er zit inderdaad een verschil tussen. Je hebt eigenlijk twee “soorten” vluchtelingen. Iemand kan gevlucht zijn omdat diegene wordt vervolgd. Dit gebeurt meestal wanneer iemand niet wordt geaccepteerd in het land waar hij of zij leeft, bijvoorbeeld vanwege een ander geloof, een politieke opvatting, ras of geaardheid. Het is dan onveilig voor deze persoon om in het land te blijven. Iemand kan ook gevlucht zijn omdat de situatie in het land onveilig is, bijvoorbeeld door oorlog of geweld. Belangrijk is om te weten dat hier geen onderscheid in wordt gemaakt als het gaat om opvang. Daarnaast zijn er ook veel verschillende vormen van migratie. Migranten kunnen bijvoorbeeld studenten, werknemers of gezinsmigranten zijn. Een migrant kan ook iemand zijn die van Duitsland naar Nederland verhuist. Maar 13% van alle migratie naar Nederland is asielmigratie, wat betekent dat andere vormen van migratie in de meerderheid zijn.’
Hoe ziet het leven eruit voor een vluchteling die naar Nederland is gevlucht?
‘Allereerst kom je aan in Ter Apel of in sommige gevallen op Schiphol bij de Koninklijke Marechaussee. De persoon geeft dan aan dat hij of zij asiel wil aanvragen. Hierna volgt een lange procedure, ook wel de AA (Algemene Asielprocedure) genoemd. Er wordt gekeken of de persoon voldoet aan de eisen voor een verblijfsvergunning. Ondertussen wordt de persoon geplaatst in een AZC, omdat de procedure een lange tijd kan duren. Het probleem dat zich nu afspeelt, is dat er een tekort is aan opvangplekken. Dit zorgt voor enorme drukte in Ter Apel en ervoor dat noodopvangplekken worden ingezet. Noodopvangplekken zijn bijvoorbeeld oude boten of cruiseschepen. Om hierin te verblijven is allesbehalve aangenaam: je zit in kleine hokjes zonder ramen en hebt geen privacy. Als wordt besloten dat de persoon in Nederland mag blijven, wordt er meteen gewerkt aan de inburgering. Er wordt gekeken naar huisvesting en de persoon krijgt ondertussen Nederlandse les om te integreren in de samenleving. Vanaf dat moment is het ook mogelijk om te kijken naar baanmogelijkheden.’
Wat kunnen wij als maatschappij doen om vluchtelingen in Nederland te helpen?
‘Hiervoor zijn verschillende instrumenten. Eén van deze instrumenten is de spreidingswet. Deze wet houdt in dat alle gemeenten in Nederland meedoen aan de opvang van vluchtelingen. Hoe zij dit regelen en waar zij dit doen, mogen de gemeenten zelf bepalen. Dit zorgt ervoor dat alles eerlijk verdeeld wordt over heel Nederland. Daarnaast zorgt het ervoor dat het proces dat vluchtelingen moeten doorlopen sneller kan verlopen en dat de opvang beter wordt geregeld. Dit voorkomt de drukte in Ter Apel en zorgt voor meer rust.’
Denkt u dat er een negatieve sfeer rondom deze dag kan hangen?
‘Als dat zo is, zou dat niet zo moeten zijn. Dat er negatief gedacht kan worden over vluchtelingen komt vooral door desinformatie die wordt verspreid op sociale media. Ondanks dat sociale media veel voordelen kan hebben in het communiceren met anderen, zit er ook een negatieve kant aan. Er wordt veel foute informatie gedeeld. Een voorbeeld hiervan is dat vluchtelingen de woningcrisis zouden hebben veroorzaakt. Dat klopt niet. Het woningtekort is altijd al een probleem geweest in Nederland, omdat er in de afgelopen jaren te weinig is gebouwd. Als iedereen in Nederland gehuisvest wordt en er rekening wordt gehouden met de groei van de samenleving. Zouden er nog steeds tussen de 900 duizend en 1 miljoen woningen bij gebouwd moeten worden. Dit tekort is dus geen nieuw probleem.’
Hoe kan er positieve aandacht aan deze dag besteed worden?
‘Blijf niet in je eigen bubbel hangen en probeer eens in contact te komen met een vluchteling. Eigenlijk zou het net zo moeten zijn als bij kinderen: zij maken geen onderscheid tussen iemand die wel of geen vluchteling is. We zijn allemaal mensen. Daarom is het ook zo belangrijk om goed geïnformeerd te zijn over situaties, want dat kan veel misverstanden voorkomen. Een verhaal dat mij altijd is bijgebleven, gaat over een statushouder (een vluchteling met een verblijfsvergunning) die huisvesting kreeg in Goes. Hij woonde daar met zijn kinderen, die naar school gingen in Zeeland. Elke dag had hij het probleem dat hij zelf lessen volgde om in te burgeren, terwijl hij rond dezelfde tijd zijn kinderen naar school moest brengen. Dat was bijna niet te doen en zorgde voor veel stress en haast. Totdat zijn buurman merkte dat hij elke dag zoveel haast had en daarnaar vroeg. Toen de buurman van zijn situatie hoorde, vertelde hij dat zijn eigen kinderen op dezelfde school zaten en dat hij de kinderen van de statushouder wel wilde brengen en halen. Dit is een goed voorbeeld van hoe we naar elkaar moeten blijven omkijken en dat elkaar helpen soms heel veel kan betekenen.’
