UTRECHT – Over minder dan een week mogen Nederlanders weer naar de stembus voor de gemeenteraadsverkiezingen. Politieke partijen proberen in het hele land zoveel mogelijk kiezers te overtuigen, maar de vraag is hoeveel mensen daadwerkelijk gaan stemmen. Bij de vorige gemeenteraadsverkiezingen in 2022 kwam slechts de helft van de stemgerechtigden opdagen. Onder jongeren tussen de 18 en 25 jaar lag de opkomst nog lager: slechts 36 procent bracht toen een stem uit.

Een dalend opkomstpercentage tijdens de gemeenteraadsverkiezingen is al jarenlang een trend in Nederland. Kiezers hechten over het algemeen minder belang aan gemeenteraadsverkiezingen dan aan landelijke verkiezingen. Inwoners volgen de lokale politiek minder intensief en voelen zich vaak sterker verbonden met Nederland als geheel dan met hun eigen gemeente. Dat blijkt onder meer uit gegevens van het Lokaal Kiezersonderzoek uit 2022. Volgens onderzoekers draagt dat bij aan de structureel lagere opkomst bij gemeenteraadsverkiezingen in vergelijking met verkiezingen voor de Tweede Kamer der Staten-Generaal.

Hoe zit dat bij jongeren?

Vooral onder jongeren blijft de opkomst achter. Bij de gemeenteraadsverkiezingen van 2022 bracht slechts 36 procent van de 18- tot 25-jarigen een stem uit, blijkt na onderzoek van De Kiesmannen. Daarmee ligt hun opkomst aanzienlijk lager dan die van oudere kiezers. Uit het Lokaal Kiezersonderzoek blijkt dat jongeren zich minder betrokken voelen bij de lokale politiek en vaak minder goed weten welke onderwerpen op gemeentelijk niveau worden besloten. Daardoor ervaren zij gemeenteraadsverkiezingen minder snel als relevant voor hun dagelijks leven.

Dat is ook wat Ray Polman ziet. Ray is 25 jaar en kandidaat voor GroenLinks-PvdA in Utrecht. Hij zet zich actief in om jongeren te laten zien dat hun stem wél verschil kan maken. Ray bevestigt: ‘Heel veel jongeren weten helemaal niet wat de gemeente doet,’ en dat heeft volgens hem directe gevolgen voor de opkomst. Jongeren stemmen minder omdat ze vaak niet precies weten waar ze op kunnen stemmen en het soms lastig vinden om zich te verdiepen in lokale politiek. Voor Ray is dat een gemiste kans, omdat de gemeente juist invloed heeft op alledaagse zaken die jongeren dagelijks merken: ‘De gemeente heeft invloed op je fysieke leven. Gewoon de plek waar je elke dag loopt, waar je woont en waar je op uitkijkt.’ Hij probeert die kloof te dichten door jongeren actief op te zoeken, ze te vertellen wat er speelt en te laten zien dat hun stem er wél toe doet.

Wat denkt de oudere generatie?

Hans Gelijns is 65 jaar en sinds oktober 2025 actief in de Utrechtse gemeenteraad voor D66. Hoewel hij nog nieuw is in de raad, heeft hij duidelijke ideeën over hoe jongeren omgaan met lokale politiek. Volgens hem staan verkiezingen vaak laag op de prioriteitenlijst: ‘Sport, werk & studie staan bovenaan, ondertussen bungelt politiek onderaan.’ Jongeren realiseren zich volgens Hans vaak niet hoeveel invloed de raad heeft op hun dagelijks leven: ‘Eigenlijk krijgt een gemeenteraad veel meer voor elkaar dan mensen denken en hebben de jongeren ook in hun dagelijks leven mee te maken met wat wij besluiten.’ Ook hij benadrukt dat stemmen een directe impact kan hebben, bijvoorbeeld op woningen en voorzieningen, en spoort jongeren aan zich te verdiepen: ‘Ga stemmen op 18 maart. Laat je stem niet verloren gaan,’ en hij moedigt aan om het stemproces serieus te nemen, ook al kost het een beetje moeite.

Tips om stemmen makkelijker te maken

Voor iedereen die wil gaan stemmen maar niet goed weet op wie, staan hier vijf handige tips om het makkelijker te maken:

1. Ontdek welke partij bij je past met het KiesKompas. Beantwoord een aantal stellingen om te zien welke partijen in Utrecht het dichtst bij jouw mening zitten. Let op: een stemhulp is geen stemadvies, maar geeft wel richting.
2. Bekijk eenvoudig alle Utrechtse kandidaten. Op utrecht.allekandidaten.nl vind je een overzicht van alle kandidaten. Filter op partij, leeftijd of wijk en ontdek waar zij voor staan.
3. Ga naar een debat of bijeenkomst in de stad. In buurthuizen, bibliotheken en op weekmarkten gaan partijen met inwoners in gesprek. Zo hoor je niet alleen wat ze beloven, maar ook hoe ze reageren op kritische vragen.
4. Check praktische puntjes op tijd. Controleer of je stempas en identiteitsbewijs binnen zijn, weet waar je stembureau zit en regel op tijd een machtiging als je niet zelf kunt stemmen.
5. Praat erover. Verkiezingen worden leuker als je er samen over praat, bijvoorbeeld met vrienden of collega’s. Zo ontdek je nieuwe invalshoeken en help je elkaar bij het maken van een keuze.