LEIDSCHE RIJN – Het Berlijnplein staat vandaag in het teken van de WANA-gemeenschap. Het festival Souk vindt hier namelijk plaats. Het is het vijfjarige jubileum van het cultuur festival dat georganiseerd wordt door mensen uit de Arabische diaspora. Ze vieren de WANA-gemeenschap en iedereen is welkom.
De afkorting WANA staat voor West-Azië en Noord-Afrika. Souk is in 2021 opgericht door artistiek directeur van het festival Dina Ziad. ‘Ik kreeg het idee om een programma te maken waar de community de kans krijgt om hun verhaal te vertellen.’ Overal op het plein staan kraampjes met spullen die je kunt kopen. Van zeep tot mozaïekservies en kleurrijke tassen. Maar ook olie, honing en koffie. Er worden Arabisch-diasporische klanken gedraaid door DJ Habibis World waar volop op wordt gedanst en geklapt.
Dina vindt het belangrijk dat het programma van Souk grotendeels wordt bepaald door de mensen zelf. ‘Ik geef artistieke kaders en daarbinnen bepaalt de community zelf hoe ze deze invullen.’ Naast de marktkramen is er een podium, zijn verschillende workshops en kun je henna laten zetten. Daarnaast valt er genoeg te eten. De geur van vers bereid voedsel hangt in de lucht. Gekruide kip knispert op de bakplaten. Voor iedereen met een vegetarisch dieet valt er ook zeker wat te halen. Bijvoorbeeld vegan çigköfte, tajine of vers za’atarbrood met hummus klaargemaakt door Salma Barakat, een voormalig verloskundige uit Gaza. Boven haar kraam hangt een banner met daarop ‘From our table to their survival’. Bij het kopen van een broodje gaat het geld naar de oorlogsslachtoffers in Gaza.
Een stukje herkenning
‘Souk is tot stand gekomen uit een persoonlijk verhaal. Het is begonnen om een stukje cultuur terug te vinden dat ik had verloren. Een stukje thuis waarin je een deel van jezelf in kan herkennen. En dat geld Specifiek voor hen die hier zijn geboren met roots elders’, legt Dina uit. ‘Je vraagt je dan af, wie ben ik en waar voel ik mij thuis?’ Volgens haar is het niet het een of het ander maar juist de verschillende culturen en erfgoed die met elkaar verweven. ‘Ik vind dat gegeven juist heel mooi’, zegt ze, ‘Souk is eigenlijk de fusie tussen de Arabische cultuur in de context van de westerse samenleving.’ Het festival is er om mensen thuis te laten voelen. Tegelijkertijd dient het ook om iets te leren over een ander. Over iemands normen en waarden, cultuur en tradities.
Zichtbaarheid als verzet
Naast het samenbrengen van culturen staat Souk ook voor zichtbaarheid. ‘Er zijn veel mensen die bij het Midden-Oosten in eerste instantie aan de oorlog denken’, zegt Dina. ‘Dat doet iets met je zelfbeeld.’ ‘Wanneer mensen zoals jij vaak negatief of “als de ander” in beeld komen, is dat tekenend voor je identiteit’. Veel aspecten uit onze beschaving kennen hun oorsprong in het Midden-Oosten. Neem bijvoorbeeld de cijfers waarmee we sommen maken of de letters waarmee we woorden vormen. Een stukje educatie vindt Ziad daarom ook belangrijk om te benadrukken. ‘Er is heel veel cultuur en erfgoed gewist. Ook op dit moment wordt er opnieuw doelbewust gewist.’ Door samen hier vandaag de WANA-gemeenschap te vieren is het ook een vorm van verzet, vertelt ze. ‘We laten zien dat je onze cultuur niet kan en vooral ook niet wil wissen.’
Een gemeenschap voor iedereen
Verderop luidt een stem: ‘Gooi een regime omver voor één euro!’ De kreet komt bij de kraam van New Neighbours vandaan. New Neighbours is een organisatie die zich inzet om Utrecht een stad voor iedereen te maken. Hun doel is het vormen van een community in Utrecht. Zowel voor mensen die al langer in Utrecht wonen, als voor nieuwkomers zoals vluchtelingen, statushouders, maar ook expats en mensen die naar Utrecht toe verhuizen. Vandaag staan ze hier om geld op te halen voor Stichting Vluchteling. Saskia van Dijk, lid van New Neighbours en medeorganisator van de demonstratie ‘Heet de vluchteling welkom’, overhandigt drie ballen aan een bezoeker. Met volle kracht worden deze richting de aluminium blikken geworpen waar de hoofden van autoritaire leiders op staan afgebeeld. ‘Misschien kan niet iedereen zich vinden in onze actie, maar over het algemeen reageren mensen heel leuk en begrijpen ze waarom we dit doen’, zegt Saskia. ‘Wij hebben vaker op Souk mogen staan, en er is elke keer weer een hele fijne sfeer.’
