NIEUWEGEIN – In de straten van Vreeswijk is de verandering duidelijk zichtbaar. Waar vroeger een levendige dorpskern te vinden was met een bakker, slager en supermarkt, overheersen nu lege etalages en gesloten deuren. Veel van de winkels zijn inmiddels omgebouwd tot woningen, waardoor het straatbeeld langzaam verandert. Tijdens de gemeenteraadsverkiezingen van 18 maart in Nieuwegein was de boodschap van de inwoners dan ook helder: de stembus was dé plek om in te grijpen en de politieke voorkeur ging dan ook richting de partijen die wat met Vreeswijk van plan zijn.
Terwijl bewoners richting de stembus lopen, hangt er een rustige, stille sfeer in het dorp. Slechts enkele horecazaken trekken nog bezoekers, terwijl het aantal winkels beperkt is. De combinatie van leegstaande panden en weinig bezoekers geeft de straten van Vreeswijk een verlaten indruk. Volgens cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) staat ruim 8 procent van de Nederlandse winkelpanden leeg, een landelijke trend die in Vreeswijk duidelijk te zien is en waar de lokale politiek nu dringend een antwoord op moet zien te vinden.
Terwijl kiezers passeren, staan de deuren van bloemenzaak ‘De Stijl’ nog open. Binnen staan kleurrijke boeketten, wat een contrast vormt met de leegte buiten. Eigenaresse Annemieke van Brenk knipt geconcenctreerd stengels af en vertelt dat ze het dorp al jaren ziet veranderen. “De loop gaat eruit als er minder winkels zijn”, vertelt Van Brenk. “Mensen komen minder snel deze kant op als er weinig te doen is, en daar mag het nieuwe gemeentebestuur best iets aan doen.”
Gevoel van achterstelling als politiek thema
Onder de bewoners van de 1.108 woningen en ondernemers leeft het gevoel dat Vreeswijk minder politieke aandacht krijgt dan andere delen van Nieuwegein, zoals projecten rondom winkelcentrum Cityplaza. Die frustratie is merkbaar op het plein voor het stembureau, waar kiezers in de zon napraten over de verkiezingsbeloftes die de afgelopen weken zijn gedaan. Mensen schudden elkaar de hand en wijzen af en toe naar een lege etalage aan de overkant. Het verdwijnen van basisvoorzieningen vormt vandaag een belangrijk thema bij het bepalen van hun stem. Een supermarkt ontbreekt inmiddels volledig, waardoor de afstand tot de dagelijkse boodschappen voor velen 1,5 kilometer is. “Het wordt steeds lastiger om hier zelfstandig te blijven wonen”, zegt een oudere inwoner, leunend op een rollator. “Je moet voor alles het dorp uit.” Hoewel er initiatieven zijn zoals een vervoersdienst, wordt dit door kiezers niet gezien als een oplossing op lange termijn.
Woningnood versus dorpskarakter
De leegstand heeft in de aanloop naar deze verkiezingen de aandacht van politieke partijen getrokken. Sommige partijen, zoals GroenLinks-PvdA, zien het ombouwen van leegstaande winkelpanden tot woningen als een logische stap, vooral vanwege de landelijke woningnood. In Vreeswijk zelf kost dat standpunt partijen mogelijk stemmen. Volgens Van Brenk draagt deze ontwikkeling niet bij aan een levendig dorp. “Als alles woningen wordt, verdwijnt het karakter van Vreeswijk”, stelt ze vanachter haar toonbank. “Dan blijft er weinig over van wat het dorp bijzonder maakt.” Ook onder kiezers bij het stemlokaal klinkt kritiek op dit soort politieke plannen, vooral omdat zij zich gepasseerd voelen. “Het gebeurt gewoon, zonder dat de gemeenteraad echt naar ons luistert”, vertelt de bewoner.
Lokale zorgen doorslaggevend in het stemhokje
Deze frustraties vormden voor veel Vreeswijkers de belangrijkste drijfveer tijdens de verkiezingen. Waar kiezers normaal gesproken naar brede partijprogramma’s keken, baseerden velen in Vreeswijk hun stem nu nadrukkelijk op de vraag welke kandidaat wél omkijkt naar hun dorpskern. Eigenaresse Annemieke van Brenk staat hier precies hetzelfde in. Ze bezocht de verkiezingsdebatten en besprak de situatie thuis aan de keukentafel. “Mijn stem is zeker beïnvloed door wat partijen zeggen over Vreeswijk”, vertelt ze. “Ik kan de kieslijst bekijken en denken: goh, er staan hele lieve mensen op waar ik goed mee overweg kan. Maar dan denk ik ook: doet die partij eigenlijk iets voor ons? Als het antwoord nee is, stem ik er niet op. Je bent in de raad niet gekozen voor jezelf, maar voor Nieuwegein en dus ook voor Vreeswijk”.
Ook de oudere bewoners bij het stembureau hopen via de stembus een duidelijk signaal af te geven aan het stadhuis. Door te stemmen op partijen die de winkelstraten willen behouden en luisteren naar de bewoners, eisen ze actie. “Als er niemand op zulke partijen stemt, denken ze op het gemeentehuis: het hoeft allemaal niet, het is wel goed zo”, verklaart een van de oudere kiezers resoluut, voordat hij zijn weg naar huis vervolgt.
De komende jaren hopen de bewoners dat de nieuw gekozen gemeenteraad erin slaagt om de verwachtingen waar te maken en de communicatie met het dorp te herstellen. Voor veel kiezers staat vandaag in ieder geval één ding vast: zonder politieke actie dreigt Vreeswijk verder te veranderen van een trots, zelfstandig dorp in een doorsnee woonwijk.
