Nieuwegein—De PVV deed niet mee in de gemeenteraadsverkiezingen in Nieuwegein, maar wel in aangrenzende gemeentes Utrecht en Stichtse Vecht. Hier was de uitslag zeer slecht en Forum Voor Democratie profiteert hiervan. Politiek redacteur David Breebaart duidt de situatie en legt de dalende trend van de PVV uit.
De PVV ervaart al langer een daling in de stemmen. De piek bij de landelijke verkiezingen in 2023, met 27,4 procent van de stemmen, is sindsdien niet meer geëvenaard. Afgelopen landelijke verkiezingen in 2025 is de partij afgezakt naar 19,5 procent, en bij de gemeenteraadsverkiezingen van 2026 doen ze niet mee. In buurgemeentes Utrecht en Stichtse Vecht wel, daar ging het erg slecht. In Utrecht haalde de partij in 2023 9,9 procent van de stemmen, en in 2026 slechts 1,2 procent. Hetzelfde geldt voor Stichtse Vecht, waar ze in 2023 bij de landelijke verkiezingen 22,5 procent haalden, en in 2026 maar 4 procent.
David Breebaart (26) is politiek redacteur bij BNNVARA en vaak werkzaam in Den Haag. Hij legt uit waarom de PVV niet in Nieuwegein heeft meegedaan bij de gemeenteraadsverkiezingen: ‘Het probleem is vaak dat er niet genoeg mensen zijn of geen geschikte kandidaten. Bij de PVV is dat vaker een probleem geweest. Partijen kunnen ook denken dat ze in een bepaalde gemeente weinig kans maken, of dat er toch al veel partijen meedoen die in hetzelfde vaarwater zitten.’
De piek
Bij de landelijke verkiezingen in 2023 boekte de PVV een groot succes, zo ook in Nieuwegein. De partij haalde meer dan een kwart van de stemmen in de gemeente. Breebaart vertelt over die overwinning: ‘Het gekke is dat hij in de peilingen een aantal weken van tevoren niet zo hoog stond, maar politiek is altijd een momentopname. Het is Wilders toen goed gelukt om asiel en migratie hèt thema van de verkiezingen te maken. Dat is natuurlijk heel gunstig voor de PVV, want dat is hun speerpunt.’
Wat bijzonder is, is dat het percentage van mensen met een migratieachtergrond in Nieuwegein wel hoog ligt. Volgens het CBS heeft 32 procent van de mensen in Nieuwegein een migratieachtergrond, terwijl het landelijke gemiddelde op 28 procent ligt. Toch scoorde de partij in de gemeente erg hoog in 2023. ‘Je ziet dat dat toch weinig invloed heeft’, zegt Breebaart, ‘In Amsterdam en Rotterdam ligt dat percentage ook erg hoog, maar de radicaal rechtse partijen doen in het in Rotterdam veel beter.’
Wat volgens Breebaart wel invloed heeft, is welvaart. ‘Ik weet dat mensen die in armoede leven of laagopgeleid zijn vaker geneigd zijn om op de PVV te stemmen’, zegt hij. Inderdaad, volgens het CBS heeft de gemeente Nieuwegein een lage brede welvaart. Dit zou dus een reden kunnen zijn voor het grote succes van de PVV.
Het dal
Het gaat nu al langere tijd minder goed met de Partij Voor de Vrijheid. Dit heeft volgens Breebaart drie belangrijke redenen. Als eerste is Wilders veel minder zichtbaar, ‘ik denk dat Wilders uit vorm is, hij komt minder naar debatten en je ziet hem gewoon veel minder dan een aantal jaar geleden.’ Daarbij komt ook dat het thema asiel en migratie nu veel minder groot is dan in 2023, waar de PVV onder leidt. Als laatste is ook de concurrentie sterk toegenomen. ‘JA21 en de FVD zijn het afgelopen jaar heel erg gegroeid, dat gaat ten koste van de PVV.’
Forum Van Democratie heeft een kans om hiervan te profiteren, en die hebben ze bij deze gemeenteraadsverkiezingen met beide handen aangepakt. De partij wist deze verkiezingen van 4 procent in 2025 naar 12,4 procent en 4 zetels in de gemeenteraad te gaan in 2026. De FVD heeft veel campagne gevoerd. ‘Dat is een enorm verschil met de PVV, die kom je nooit tegen op straat’, aldus Breebaart. Het is de afgelopen tijd veel over Forum Voor Democratie gegaan. ‘Ik denk dat als je in de aandacht staat, of dat nou positief of negatief is, dan is dat sowieso een voordeel. Zij waren the next big thing.’
