NIEUWEGEIN – Bij de verkiezingen voor de gemeenteraad in 2022 in Nieuwegein was de opkomst in rijke buurten veel groter dan in arme buurten. Dat blijkt uit een analyse van gegevens van de overheid. In sommige wijken was het verschil in opkomst meer dan 20 procent.

In sommige buurten staat de opkomst op 0 procent. Dit komt doordat er te weinig inwoners zijn om betrouwbare cijfers te tonen.

De kaart laat zien dat in de rijke wijk Blokhoeve gingen ongeveer 38 procent van de inwoners naar de stembus. Dat is veel meer dan in arme buurten als Batau, waar slechts 15 procent van de inwoners stemde. Ook in andere arme delen van de stad was de opkomst veel lager. Het is duidelijk dat buurten met hogere inkomens en hoger opgeleide inwoners meer politiek actief zijn dan buurten met lagere inkomens en minder opgeleide inwoners.

Op de kaart is ook te zien dat het verschil in opkomst niet alleen in een paar buurten zit. Ook de opkomst van de relatief welvarende buurt Merwestein ligt boven het gemiddelde van 28 procent. In veel delen van Nieuwegein is een soort trap te zien, waarbij de opkomst langzaam toeneemt van armere naar rijkere buurten. Dit wijst op een structureel probleem met de politieke participatie van inwoners. Het gaat niet alleen om individuele keuzes, maar ook om sociaal economische omstandigheden.

Volgens de gemeente Nieuwegein is het verschil in opkomst een bekend en zorgwekkend patroon. De gemeente probeert met campagnes en lokale initiatieven om inwoners in wijken met lage opkomst te bereiken. Maar op de kaart is te zien dat deze inspanningen nog niet genoeg zijn om het verschil te overbruggen.

In buurten met lage opkomst spelen vaak meerdere factoren een rol. Soms is er minder vertrouwen in de politiek, of zijn er meer mensen die een andere taal spreken. In rijkere buurten is het vertrouwen in de politiek doorgaans groter en voelen inwoners zich vaker gehoord en betrokken . Dat maakt het gemakkelijker om naar de stembus te gaan.

De gemeente erkent dat vertrouwen een belangrijke rol speelt. ‘We zien ook in landelijke onderzoeken dat de opkomst vooral samenhangt met bredere, structurele oorzaken, zoals vertrouwen in de overheid. Dat vertrouwen groeit niet van de ene op de andere dag. Het vraagt om lange adem en om gezamenlijke inspanningen van overheid, politiek en samenleving,’ Aldus de woordvoerder van de gemeente.

Als inwoners denken dat hun stem geen verschil maakt, blijven ze thuis. Daarom is het belangrijk om niet alleen de opkomst te verhogen, maar ook de relatie tussen inwoners en de lokale politiek te versterken.

De verschillen in opkomst hebben ook gevolgen voor de representativiteit van de gemeenteraad. Als bepaalde groepen minder stemmen, worden hun belangen mogelijk minder goed vertegenwoordigd volgens de woordvoerder. Dit kan leiden tot een vicieuze cirkel, waarbij lage betrokkenheid en beperkte vertegenwoordiging elkaar versterken.

De vraag is hoe deze kloof effectief kan worden verkleind. Initiatieven zoals buurthuisbijeenkomsten en gerichte communicatie kunnen helpen, maar lijken niet genoeg om de structurele verschillen volledig weg te halen.

Voor nu laat de kaart zien dat de politieke betrokkenheid in Nieuwegein ongelijk verdeeld is. In Blokhoeve gingen ruim een derde van de inwoners naar de stembus, terwijl in Batau een groot deel thuisbleef. Dat verschil van meer dan 20 procent onderstreept dat stemgedrag niet los te zien is van sociaaleconomische omstandigheden en dat er nog veel werk aan de winkel is om iedereen gelijke toegang tot de democratie te bieden.