NIEUWEGEIN-De mentale gezondheid van jongeren in Nederland staat onder druk, en dat is ook zichtbaar in Nieuwegein. Nederland is recent gedaald van de vijfde naar de zevende plek op de internationale geluk ranglijst, waarbij vooral jongeren zich minder goed voelen door stress, onzekerheid en maatschappelijke druk. Ook in Nieuwegein is de achteruitgang van mentale gezondheid onder jongeren zichtbaar: bijna de helft van de jongeren ervaart stress en een groeiend deel voelt prestatiedruk.
Tegenwoordig komt er steeds meer in het nieuws over de mentale gezondheid van jongeren. Veel jongeren hebben last van stress, angst of in sommige gevallen mentale stoornissen. Als gevolg hiervan ervaart op landelijke schaal 61% van jongeren tussen de 12 en 30 prestatiedruk. In het voortgezet onderwijs ervaarde in 2023 44,6% van de leerlingen prestatiedruk.
Prestatiedruk is het gevoel van moeten voldoen aan hoge verwachtingen van jezelf of anderen. Dit wordt vaak veroorzaakt door school, werk of mensen in je omgeving. Je kan hierdoor onder andere faalangst en perfectionisme ontwikkelen. Prestatiedruk zorgt er binnen het onderwijs voor dat leerlingen zich gaan vergelijken met anderen, er kan een soort concurrentie ontstaan. Scholen willen juist leerlingen stimuleren zodat ze gemotiveerd zijn om goede cijfers te halen, maar deze verwachtingen resulteren soms in stress, prestatiedruk en faalangst.
In Nieuwegein ervaart 47% van de 13 tot 17-jarigen stress door een of meerdere factoren. De factoren zijn: school of huiswerk, alles wat hij/zij moet doen, alles wat andere van hem/haar vinden, eigen problemen en de thuissituatie.
Wat opvalt is dat Nieuwegein en IJsselstein verschillen in de mate waarin jongeren tussen de 13 en 17 stress en prestatiedruk ervaren, in IJsselstein is dat namelijk minder.
Stijging sinds coronaperiode
Uit de dataset van de GGD buurtmonitor blijkt dat de stress onder jongeren in Nieuwegein sinds de coronaperiode is toegenomen. Opvallend is dat deze ontwikkeling zich niet in dezelfde mate voordoet in IJsselstein, waar de cijfers relatief stabiel blijven.
Volgens jongerenwerker Bradley Isenia van Stichting Pulse uit IJsselstein zou het verschil zijn kunnen ontstaan door het verschil in de grootten van de gemeenten: ‘IJsselstein is een kleinere gemeente dan Nieuwegein. Hierdoor is waarschijnlijk de problematiek ook groter in Nieuwegein. Grotere gemeenten hebben vaak te maken met meer diverse problemen, zoals grotere scholen, meer prestatiedruk en mogelijk complexere thuissituaties.’ geeft hij aan, ‘Ook kan de impact van de coronaperiode per regio verschillen door verschillen in begeleiding, onderwijsaanpak of sociale netwerken.’
Sociale media en maatschappelijke druk
Wat Isenia duidelijk signaleert, is dat stress onder jongeren vaak ontstaat door meerdere factoren. Sociale media spelen daarin een steeds grotere rol. Jongeren vergelijken zichzelf continu met anderen en worden geconfronteerd met onrealistische beelden.
‘Social media is een grote factor die stress met zich meebrengt,’ zegt hij. ‘Het onrealistische ideaalbeeld dat vaak online getoond wordt, zorgt ervoor dat jongeren onzeker raken en stress ervaren omdat hun leven daar niet aan voldoet.’
Daarnaast blijft schooldruk een belangrijke oorzaak. Jongeren voelen zelf de druk om goede cijfers te halen, terwijl ze ook verwachtingen willen nakomen van ouders, vrienden en hun school. Deze combinatie maakt dat stress zich opstapelt.
Hoewel jongeren in IJsselstein gemiddeld minder stress rapporteren, betekent dit niet dat het probleem daar afwezig is. Isenia geeft aan dat hij regelmatig jongeren spreekt die zich niet goed voelen. ‘Veel jongeren geven aan dat ze zich niet lekker in hun vel voelen,’ zegt hij. ‘Dat kan door verschillende redenen komen, zoals sociale druk of persoonlijke problemen.’
Volgens Isenia is praten over je zorgen essentieel: ‘Onze tip is om stress altijd te bespreken met iemand die je vertrouwt. Door het bespreekbaar te maken, wordt het lichter.’ Diezelfde aanpak geldt volgens hen ook voor prestatiedruk. ‘Als je ergens mee zit, praat er dan over. Het is makkelijker gezegd dan gedaan, maar wij geloven dat het echt helpt’
Conclusie
De cijfers laten zien dat stress en prestatiedruk onder jongeren in Nieuwegein meer groeit en aanwezig is dan in IJsselstein. Factoren zoals schooldruk, sociale media en persoonlijke omstandigheden spelen een belangrijke rol. Het verschil tussen de gemeenten kan worden verklaard door variaties in de grootte van de gemeenten; grotere gemeenten hebben eenmaal meer problemen. Maar, verschillen in beschikbare begeleiding, zowel in het algemeen als na de coronaperiode, spelen ook een belangrijke rol bij het verschil in de cijfers.
