Nieuwegein – Op donderdagmiddag 26 maart, in de bibliotheek in nieuwegein, waarschuwt Philip Goedhoop van verslavingszorg Jellinek voor de komst van vapen en snus onder jongeren. Tijdens een lezing legde hij uit dat de e-sigaret allang geen onschuldig hulpmiddel meer is om te stoppen met roken. “We gaan naar een generatie die geen sigaretten rookt, maar wél zwaar verslaafd is aan nicotine.”
Bij binnenkomst in de zaal, is Goedhoop al druk in gesprek. Hij luistert vol aandacht naar de verhalen van de aanwezigen en vraagt rustig waarom ze precies naar deze lezing zijn gekomen. Op de tafels in de zaal liggen groene appels klaar voor de gasten. Het is een mooi, maar ook wel gek contrast met het onderwerp van vandaag.
Voorin de zaal legt Goedhoop uit hoe de e-sigaret is veranderd in een enorme hype. Er zijn vapes met felle kleuren, zoete smaakjes en soms zitten er zelfs computerspelletjes op. Pas als je een paar trekjes neemt, mag je naar het volgende level. “De jeugd wil dat het er leuk uitziet en lekker ruikt”, vertelt Goedhoop. “Maar uit één zo’n apparaatje haal je soms wel duizenden trekjes. Waar je vroeger bij een sigaret een beetje nicotine binnenkreeg, krijg je nu per trekje een enorme klap in je bloed”.
Harde cijfers
Tijdens de lezing deelt Goedhoop feiten waar de zaal even stil van wordt. Dat het probleem groot is, blijkt ook uit de meest recente cijfers van het CBS en het Trimbos-instituut. Ruim een kwart (25%) van de scholieren tussen de 12 en 16 jaar heeft weleens gevapet. Bij jongvolwassenen (18 tot 25 jaar) rookt of vapet inmiddels zelfs ruim 27 procent. “Het grote gevaar is de combinatie”, waarschuwt Goedhoop, wat door het CBS wordt bevestigd: ruim de helft van de vapende jongvolwassenen rookt daarnaast óók nog gewone tabak. Daarbij zijn de apparaten zelf extreem geworden: een gemiddelde vape levert tegenwoordig 16.000 trekjes op. “Als je dat omrekent, staat dat gelijk aan 54 sloffen sigaretten”, rekent hij voor. ‘’En hoelang een jongere daarmee doet? Soms maar zeven dagen’’.
Stiekem in de klas
Naast vapen is ook snus heel populair. Dit zijn kleine zakjes met nicotine die jongeren onder hun lip stoppen, omdat je geen rook ziet, hebben leraren er veel moeite mee. Goedhoop merkt dat jongeren soms na drie kwartier in de les al gaan stuiteren van de onrust. “Ze moeten dan echt even naar de wc om te vapen of snus te gebruiken. Daarna komen ze vaak duizelig of misselijk weer de klas in. Ook vertelt Goedhoop dat het kopen te makkelijk is, ‘’Leerlingen bestellen via internet goedkoop vapes uit China en verkopen die gewoon op het schoolplein door’’.
Zien is doen
Na afloop van de lezing spreek ik Goedhoop nog over de rol van social media, zoals TikTok en Instagram. Volgens hem is die invloed gigantisch. Influencers die in een video stoer een dampwolk uitblazen, hebben vaak veel meer impact dan ouders die waarschuwen. “Zien is doen”, zegt hij stellig. “Als je erbij wilt horen, neem je dat gedrag over”. Zijn belangrijkste tip voor ouders is dan ook om goed op te letten en in gesprek te blijven. “Geef je kind informatie en leg duidelijk uit waarom je niet wilt dat ze het doen. Wees duidelijk over jouw regels”. En als een jongere uiteindelijk zelf wil stoppen? “Zorg dan dat je direct klaarstaat om te helpen, bijvoorbeeld via de huisarts. Ze hoeven het niet alleen te doen’’.
