Geert Wilders posten onlangs op X dat de U.S Judiciary Committee heeft bevestigd dat de Europese Unie zich heeft bemoeid met de Nederlandse verkiezingen. Zonder die inmenging zou, schrijft Wilders, minister-president zijn geweest.
Let op: deze factcheck is uitgevoerd op basis van beschikbare informatie op de datum van publicatie.
Bewering
De U.S. Judiciary Committee heeft bevestigd dat de Europese Unie zich heeft bemoeid met de Nederlandse verkiezingen, waardoor Geert Wilders geen minister-president is geworden.
Oordeel
Misleidend
Bron van de bewering
Wilders verwijst in zijn post naar een rapport van de U.S. Judiciary Committee. Het rapport is privé, maar bij de post is een afbeelding uit het rapport toegevoegd. Daarin wordt Europese wetgeving voor sociale media, met name de Digital Services Act (DSA), aangeduid als een vorm van ‘election interference’. Volgers Wilders zou hieruit dus blijken dat de EU Nederlandse verkiezingen heeft beïnvloed. In de post wordt verder niet toegelicht wat de status van het rapport is of wat precies onder die inmenging wordt verstaan.
Waarom dit misleidend is
De U.S. Judiciary Committee is een commissie van het Amerikaanse Congres die zich bezighoudt met wetgeving, toezicht op instanties en constitutionele vragen, zoals de vrijheid van meningsuiting. Volgens Amerika deskundige Jaap Verheul houdt de commissie zich uitsluitend bezig met Amerikaanse verkiezingen. En binnenlandse gebeurtenissen. Zij heeft geen recht om uitspraken te doen over verkiezingen in andere landen, zoals Nederland.
Dat de commissie zich in dit rapport toch uitlaat over Europese regelgeving is volgens Verheul zeer ongebruikelijk: ”Normaal zijn het Amerikaanse inlichtingendiensten die onderzoek doen naar buitenlandse inmenging, en dan met name wanneer het gaat om beïnvloeding van Amerikaanse verkiezingen.” De verklaring voor dit rapport ligt volgens hem in een bredere politieke strijd tussen de Verenigde Staten en de Europese Unie over de regulering van grote tech bedrijven.
De context van deze claim is essentieel. De Europese Unie probeert met de Digital Services Act sociale-mediaplatforms te reguleren, om desinformatie en haatdragende inhoud tegen te houden. En om meer transparantie af te dwingen over algoritmes die polariserende content versterken. In de VS wordt die regulering, vooral door conservatieve politici, juist gezien als een inbreuk op de vrijheid van meningsuiting. Vanuit dat perspectief wordt Europese wetgeving in het rapport neergezet als censuur die politieke meningen wil onderdrukken.
Jelte Oltof, universitair docent met expertise in Amerikaanse grondwet en politiek benadrukt dat het rapport vooral gezien moet worden als onderdeel van een binnenlands Amerikaans debat. De commissie wordt geleid door republikeinen en gebruikt de Europese regelgeving als politiek punt om te maken over vrijheid van meningsuiting. Volgens Olthof is het doel om de EU te portretteren als ondemocratisch om gelijkgestemde politici zoals Wilders argumenten aan te reiken.
Wat we nu dus weten is dat het rapport geen bewijs is voor daadwerkelijke inmenging in de verkiezingen. Het gaat niet over het tellen van stemmen, de kandidaatstelling of het verloop van de verkiezingen. Ook wordt er geen analyse laten zien waarin blijkt dat Europese regelgeving de uitslag van Nederlandse verkiezingen heeft beïnvloed. Dat de term “election interference” wordt gebruikt, betekent in deze context niet dat verkiezingen onvrij of oneerlijk zijn verlopen, maar dat er kritiek wordt geuit op regels voor online content.
Conclusie
Het rapport waar Geert Wilders naar verwijst, bevestigt niet dat de Europese Unie zich heeft bemoeid met Nederlandse verkiezingen. De U.S. Judiciary Committee heeft geen bevoegdheid om daarover uitspraken te doen en het document moet vooral worden gezien als een politiek gekleurd onderdeel van een Amerikaans debat over sociale-mediabeleid en vrijheid van meningsuiting. Door dit rapport te presenteren als bewijs voor verkiezingsinmenging in Nederland, geeft Wilders een misleidende voorstelling van zaken.
