De nieuwe coalitie wil een suikertaks invoeren op voorverpakte producten die meer dan 6 procent suiker bevatten. Daarmee moet het suikergehalte omlaag en het groeiende overgewicht worden aangepakt. Over die belasting wordt al jaren gesproken, maar concrete stappen bleven uit. Uit de laatste evaluatie van het RIVM over het Nationaal Preventieakkoord blijkt dat vrijwillige afspraken met de voedingsindustrie onvoldoende effect hebben. De doelen worden niet gehaald.

Als het beleid niet verandert, heeft in 2040 naar verwachting 55 tot 56 procent van de volwassenen overgewicht. De ambitie lag op maximaal 38 procent. Bij kinderen gaat het om ongeveer 14 procent, terwijl 9,1 procent het doel was. Volgens het RIVM remmen de huidige maatregelen de stijging slechts beperkt. Vrijblijvendheid werkt niet meer.

Toch plaatst hoogleraar Sustainable Food Paul de Vos kanttekeningen bij de focus op suiker alleen. “Het is veel breder dan dat,” zegt hij. Volgens De Vos kijken we te snel naar één ingrediënt, terwijl ons totale eetpatroon is veranderd. Minder beweging, meer bewerkte producten en weinig vezels spelen volgens hem minstens zo’n grote rol.

Hij benadrukt bovendien dat gewicht niet automatisch gelijkstaat aan ongezondheid. “Niet alle mensen die dik zijn, zijn ongezond,” zegt hij. De discussie moet daarom niet alleen over kilo’s gaan, maar over leefstijl en metabole gezondheid.

De suikertaks moet producenten stimuleren om recepten aan te passen: hoe meer suiker, hoe hoger de belasting. Maar de gekozen grens van 6 procent roept vragen op. Producten die daar net boven zitten kunnen relatief makkelijk omlaag, terwijl voor koekjes of chocolade met veel hogere suikerpercentages weinig verandert.

De Vos betwijfelt dan ook het effect. “Ik persoonlijk denk dat het totaal niet gaat werken,” zegt hij. Mensen blijven suikerhoudende producten kopen als ze dat willen. Volgens hem is goede voorlichting belangrijker dan alleen een belasting. “Gezond eten kan ook lekker zijn.” Alleen een suikertaks invoeren is volgens hem niet genoeg.

Michelle van Roost voedingsdeskundige en oprichter van Voedingsjungle en Ceel Elemans sector specialist Food bij ING Sector Banking denken hier anders over.