Ziek worden vanwege de ontlading van stress en drukte op je eerste vakantiedag. Op 3 maart 2026 zei Anne van den Breemer dit op Goedemorgen Nederland, een groot bekeken ochtendprogramma. Anne kwam praten over haar nieuwe boek “Beter Leven”, een boek waarin ze lifehacks geeft gebaseerd op de wetenschap. In de uitzending suggereert ze dat mensen ziek worden door de abrupte overgang naar de vakantie. Nu is de vraag: klopt dit wat ze zegt, en kunnen we dit echt baseren op wetenschap?

Bewering:

“Op de eerste dag van de vakantie worden mensen ziek door de abrupte overgang.”

Goedemorgen Nederland, 3 maart, 17:14

Oordeel:

De bewering is feitelijk onjuist maar vraagt om meer informatie.

Om te weten of het klopt wat Anne zegt, kijken we eerst naar eerdere onderzoeken die hierover zijn gedaan.

Vrijetijdsziekte

In 2003 verscheen een onderzoek van de Universiteit van Tilburg, geschreven door Ad Vingerhoets, Guus van Heck en Maaike van Huijgevoort. Zij deden onderzoek naar vrijetijdsziekte: geen mythe maar werkelijkheid. In het onderzoek werden geen grootschalige wetenschappelijke studies geraadpleegd, maar voornamelijk literatuur. Ze beschrijven zes mogelijke verklaringen voor vrijetijdsziekte: blootstelling aan ziekte opwekkende omgevingsfactoren, leefpatroon, lage waardering van vrijetijdsactiviteiten en ziektewinst, symptoomperceptie, fysiologische aanpassingsproblemen en (on)bewust uitstellen van ziekte.

Blootstelling aan ziekte opwekkende omgevingsfactoren betekent dat mensen tijdens vakantie of weekenden meer tijd doorbrengen in en rond het huis, waar allergenen of giftige stoffen kunnen zijn. “Ook is het denkbaar dat ze in een slecht geventileerd huis of in een vervuilde omgeving wonen of dat ze huisdieren hebben waarvoor ze allergisch zijn,” benadrukken de onderzoekers. Dit betekent niet dat mensen direct ziek worden, maar dat ze zich niet bewust zijn van hun omgeving en mogelijke risicofactoren.

Leefpatroon betekent simpel gezegd dat mensen tijdens vrije dagen een ander ritme hebben. Ze drinken meer, slapen anders of zijn meer sociaal actief. Dit kan leiden tot vermoeidheid, buikpijn of andere milde klachten.

(On)bewust uitstellen van ziekte betekent dat sommige mensen tijdens de werkweek ziekteverschijnselen uitstellen. Wanneer de werkdruk afneemt, kan het lichaam alsnog de symptomen laten zien.

Dit zijn drie van de zes mogelijke verklaringen. Geen enkele verklaring is echt medisch onderbouwd. Het onderzoek laat zien dat we niet ziek worden door een abrupte overgang, maar door factoren die door vrije tijd soms versterkt worden.

Huisartsen en Ziekteverzuim

Het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG) zegt dat ziek worden meestal voortkomt uit meerdere factoren. Een abrupte overgang kan niet de oorzaak zijn van ziek worden. Huisartsen melden ook geen toename van consulten op de eerste vakantiedag.

Door het jaar heen zijn er meerdere vakanties: voorjaars-, mei-, zomer-, herfst- en kerstvakantie. Volgens het RIVM waren de twee weken met de meeste grieppatiënten in 2025/2026 week 7 en 8, tijdens of net voor de voorjaarsvakantie. In 2023/2024 viel de piek in week 5, buiten een vakantieperiode. Dit laat zien dat ziektes niet specifiek aan vakantieperiodes gekoppeld zijn.

Het CBS toont ook cijfers van ziekteverzuim het hoogst is in januari, februari en maart, de wintermaanden. In het tweede en derde kwartaal blijft verzuim laag, en in het vierde kwartaal stijgt het weer. Dit wijst erop dat seizoensinvloeden een grotere rol spelen dan een abrupte overgang naar vakantie.

Ook heb ik Anna van den Breemer gemaild om te vragen of haar bewering klopt en waar ze het op had gebaseerd. Alleen heb ik hier geen reactie op gekregen.

Conclusie

Ziek worden door een abrupte overgang is niet mogelijk. De bewering is feitelijk onjuist, maar vraagt om meer nuance. Mensen kunnen wel echt ziekte ervaren in hun vrije tijd, maar griep of een echte ziekte kan bijna niet worden opgelopen door alleen een abrupte overgang.

De bronnen vermelden vooral dat er meer nuance nodig is. Huisartsen verklaren dat je niet ziek kan worden door een abrupte overgang, en het onderzoek over vrijetijdsziekte benoemt zes mogelijke verklaringen voor het niet lekker kunnen voelen in je vakantie of weekend, maar geen daarvan is medisch onderbouwd. Het zijn vooral psychologische verklaringen.

Dus, mensen kunnen zich ziek voelen tijdens de vakantie. Maar het zal meer een psychologisch gevoel zijn dan echt ziek worden.

In de OnAir uitzending van 12 maart werd de factcheck ook nog besproken.