Door de Spreidingswet zouden in iedere gemeente “vele honderden asielzoekers” worden opgevangen. Dat schrijft Pepijn van Houwelingen van Forum voor Democratie op X. Volgens hem zorgt de wet ervoor dat alle gemeenten grote aantallen asielzoekers moeten opnemen. Maar klopt dat ook?
Claim
Op sociale media stelt Van Houwelingen dat door de Spreidingswet in elke gemeente “vele honderden asielzoekers” zullen worden opgevangen. De uitspraak suggereert dat iedere Nederlandse gemeente verplicht wordt om grote aantallen asielzoekers op te nemen zodra de wet wordt uitgevoerd.
De uitspraak komt op een moment dat het debat over asielopvang in Nederland al langere tijd politiek gevoelig ligt. Vooral de verdeling van opvangplekken tussen gemeenten zorgt regelmatig voor discussie.
Maar wat staat er eigenlijk in de wet zelf?
Wat regelt de Spreidingswet
De Spreidingswet moet ervoor zorgen dat asielopvang eerlijker wordt verdeeld over gemeenten in Nederland. De wet is ingevoerd omdat opvang lange tijd vooral in een beperkt aantal gemeenten plaatsvond, terwijl andere gemeenten weinig of geen opvang organiseerden.
Volgens de officiële publicatie van de wet in de Staatscourant van de Rijksoverheid wordt per provincie berekend hoeveel opvangplekken er nodig zijn. Daarna wordt gekeken hoe deze plekken over gemeenten verdeeld kunnen worden.
Bij die verdeling wordt rekening gehouden met meerdere factoren, zoals het aantal inwoners van een gemeente en de financiële draagkracht. Grote steden krijgen daardoor meestal een groter aandeel dan kleinere gemeenten.
Dat betekent dat de aantallen opvangplekken per gemeente sterk kunnen verschillen. Sommige gemeenten moeten relatief weinig plekken regelen, terwijl grotere gemeenten er meer krijgen.
De wet schrijft dus niet voor dat iedere gemeente automatisch honderden asielzoekers moet opvangen.
Rol van gemeenten in het opvangbeleid
Dat gemeenten een belangrijke rol spelen bij de uitvoering van migratiebeleid is niet nieuw. In een studie naar lokaal migratiebeleid beschrijven onderzoekers Rianne Dekker en Meike Bokhorst hoe Nederlandse gemeenten al langer experimenteren met verschillende vormen van opvang en integratie.
Volgens hun onderzoek proberen gemeenten vaak oplossingen te vinden die passen bij de lokale situatie. Daardoor kan het beleid per gemeente verschillen. Sommige gemeenten organiseren bijvoorbeeld grotere opvanglocaties, terwijl andere kiezen voor kleinere voorzieningen.
Dat laat zien dat de uitvoering van opvangbeleid in Nederland sterk afhankelijk is van lokale keuzes en omstandigheden.
Expert: “klassiek verhaal van angst”
Migratiewetenschapper Peter Scholten, hoogleraar aan de Erasmus University Rotterdam, noemt de uitspraak van Forum voor Democratie in een interview voor deze factcheck “een klassiek verhaal van angst”.
Volgens Scholten wordt met zulke uitspraken de indruk gewekt dat Nederland grote aantallen extra asielzoekers moet opvangen. In werkelijkheid ligt dat volgens hem genuanceerder.
“Nederland zit al ongeveer 25 jaar onder het gemiddelde aantal asielzoekers per hoofd van de bevolking vergeleken met andere landen,” zegt hij.
Volgens de onderzoeker komt de druk op de opvang vaak niet alleen door het aantal asielzoekers, maar ook door andere factoren. Zo speelt de woningcrisis een belangrijke rol bij de doorstroom vanuit opvanglocaties naar reguliere woningen.
“Het probleem zit vaak meer in de door- en uitstroom dan in de instroom,” legt Scholten uit.
Ook benadrukt hij dat opvanglocaties in de praktijk vaak minder problemen opleveren dan vooraf wordt gedacht. Onrust ontstaat volgens hem vooral wanneer nieuwe opvanglocaties worden aangekondigd. Daarnaast noemt Schulten zelf de claim
Conclusie
De Spreidingswet zorgt ervoor dat opvangplekken voor asielzoekers beter worden verdeeld over gemeenten in Nederland. Hoeveel plekken een gemeente moet organiseren hangt onder andere af van het aantal inwoners en de draagkracht van een gemeente.
Daardoor krijgt niet elke gemeente hetzelfde aantal opvangplekken. Sommige gemeenten moeten meer opvang regelen dan andere.
De wet schrijft dus niet voor dat in iedere gemeente automatisch “vele honderden” asielzoekers worden opgevangen.
Oordeel: Ongefundeerd
De uitspraak van Pepijn van Houwelingen dat door de Spreidingswet in iedere gemeente honderden asielzoekers worden opgevangen klopt niet. De aantallen verschillen per gemeente en zijn afhankelijk van meerdere factoren.
