In de aflevering van Nieuwsuur van 20 maart gaat het over de suikertaks en na 21 minuten en 50 seconden, beweert Harmen Krul tweede kamer lid (CDA): “Steeds meer kinderen krijgen diabetes type 2 en dat komt met name door de suikerconsumptie, die veel te hoog ligt.” Maar klopt dat wel?

Let op: Deze factcheck is uitgevoerd op basis van de beschikbare informatie op de datum van publicatie. – datum erbij zetten

Bewering:
‘Steeds meer kinderen krijgen diabetes type 2 en dat komt met name door de suikerconsumptie, die veel te hoog ligt.’

Oordeel: Misleidend

Neemt diabetes type 2 bij kinderen toe?

Er zijn signalen dat diabetes type 2 vaker voorkomt bij jongeren. Het Diabetes Fonds meldde in 2023 dat kinderartsen deze ziekte steeds vaker zien bij kinderen en jongeren. Dat is zorgelijk, omdat diabetes type 2 lange tijd vooral voorkwam bij volwassenen.

De ziekte ontwikkelt zich vaak langzaam en kan leiden tot ernstige complicaties, zoals hart- en vaatziekten. Artsen waarschuwen dat de toename onder jongeren past in een bredere trend van leefstijlproblemen op jongere leeftijd.

Volgens cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek ligt overgewicht in Nederland al jaren hoog en neemt nog steeds toe, hoewel er geen specifieke cijfers zijn over kinderen. Een groot deel van de volwassenen heeft overgewicht of obesitas. De staat van volksgezondheid en zorg geeft aan dat 50,6% van de bevolking van 18 jaar en ouder heeft overgewicht verslagjaar 2025.

Daarnaast laten CBS-cijfers zien dat het aantal mensen met diabetes in Nederland groeit. Dat wijst erop dat diabetes als gezondheidsprobleem toeneemt in de samenleving, ook al gaat het hier niet specifiek alleen om kinderen.

Wat veroorzaakt diabetes type 2?

Volgens het Leids Universitair Medisch Centrum ontstaat diabetes type 2 door een combinatie van factoren: overgewicht, ongezonde voeding, te weinig beweging en erfelijke aanleg.

Ook het RIVM benadrukt dat overgewicht een belangrijke rol speelt. Hoe hoger het lichaamsgewicht, hoe groter het risico.

Welke rol speelt suiker?

Suiker speelt zeker een rol, maar niet als directe oorzaak. Veel suiker eten kan bijdragen aan gewichtstoename, en overgewicht vergroot vervolgens het risico op diabetes type 2.

Volgens huisarts Tamara Derks, oprichter van Dokter Tamara, wordt de rol van suiker vaak te simpel voorgesteld. “Mensen zoeken één oorzaak, maar zo werkt het lichaam niet. Het gaat om het totaalplaatje van iemands leefstijl,” zegt ze.

Voeding die de bloedsuikerspiegel snel laat stijgen, zoals producten met een hoge glycemische index, zorgt voor snelle pieken in de bloedsuiker. “Die pieken worden vaak onderschat,” zegt Derks. “Ze zorgen ervoor dat je bloedsuiker daarna weer snel daalt, waardoor je sneller opnieuw honger krijgt.

Die schommelingen hebben effect op het lichaam: als de bloedsuiker vaak piekt, moet het lichaam steeds opnieuw insuline aanmaken. Op termijn kunnen cellen daar minder gevoelig voor worden, waardoor je juist méér insuline nodig hebt. Dit proces, insulineresistentie, speelt een belangrijke rol bij het ontstaan van diabetes type 2, legt Derks uit.

Daarnaast ondersteunt wetenschappelijk onderzoek het beeld dat suiker geen directe oorzaak is van diabetes type 2. Een meta-analyse gepubliceerd in The Lancet Diabetes & Endocrinology onderzocht de relatie tussen voeding en het risico op diabetes type 2. In deze studie werd gekeken naar de glycemische index en glycemische load van voeding, oftewel hoe snel en hoeveel een voedingsmiddel de bloedsuikerspiegel laat stijgen. De resultaten laten zien dat een voeding met een hoge glycemische index samenhangt met een verhoogd risico op het ontwikkelen van diabetes type 2.

Waarom deze uitspraak ertoe doet

De claim wordt gedaan in een discussie over de suikertaks. Als suiker als hoofdschuldige wordt neergezet, lijkt een suikertaks een logische oplossing. Maar als de oorzaak breder ligt, is zo’n maatregel slechts een deel van de aanpak. Een te simpele verklaring kan leiden tot een te beperkte oplossing.

Reactie

Voor deze factcheck is geprobeerd om in contact te komen met Harmen Krul om zijn uitspraak toe te lichten. Op het moment van publicatie is hier geen reactie op ontvangen.

Conclusie

De uitspraak van Krul is misleidend.

Het klopt dat diabetes type 2 vaker wordt gezien bij kinderen en jongeren. Maar de bewering dat dit vooral komt door suikerconsumptie houdt geen stand. Diabetes type 2 ontstaat door een combinatie van factoren, waarbij overgewicht en leefstijl de belangrijkste rol spelen. Suiker is daar een onderdeel van, maar niet de hoofdverklaring.

Door te stellen dat het “met name” door suiker komt, wordt het probleem versimpeld. In werkelijkheid gaat het om een bredere leefstijl waarin suiker slechts één onderdeel is. Er had dus meer context gegeven moeten worden.,