Elk jaar leggen miljoenen dieren enorme afstanden af. Van vogels die duizenden kilometers vliegen tot vissen die oceanen doorkruisen en landdieren die complete continenten oversteken. Migratie is essentieel voor hun overleving. Maar die eeuwenoude routes staan steeds meer onder druk.
Vooral bij vogels worden de gevolgen zichtbaar. Door klimaatverandering verschuiven seizoenen en daarmee ook voedselmomenten. ‘Die vogels proberen als het ware de lente bij te houden,’ zegt onderzoeker Bart Kempenaers van Max Planck Instituut. Ze vertrekken eerder en versnellen hun trek, omdat hun voedsel anders simpelweg te laat beschikbaar is. Maar dat lukt niet altijd, als timing en omgeving niet meer kloppen kan dat grote gevolgen hebben voor populaties.
Dat probleem speelt niet alleen in de lucht. In zee trekken soorten zoals walvissen, tonijnen en zeeschildpadden duizenden kilometers door wateren van verschillende landen. Onderweg krijgen ze te maken met overbevissing, vervuiling en opwarming van de oceaan. Op land zien we hetzelfde patroon, dieren verliezen hun leefgebied of raken hun routes kwijt door menselijke activiteit. Volgens recente cijfers uit een VN-rapport neemt inmiddels bijna de helft van deze dieren in aantal af. “Het is ontzettend ernstig, maar niet verrassend,” zegt Farah Obaidullah oprichter en dirictrice van The Ocean and Us. ‘Ondanks alle kennis die we hebben zet die achteruitgang gewoon door. Oorzaken zoals klimaatverandering, vervuiling en overexploitatie stapelen zich op. Wat het extra ingewikkeld maakt, is dat migrerende dieren zich niets aantrekken van landsgrenzen. Ze bewegen door gebieden met verschillende regels of soms helemaal geen regels’. Bescherming is vaak nationaal geregeld, terwijl migratie internationaal is. Nieuwe verdragen van de VN moeten dat gat gaan dichten.
Bij ons in de uitzending kwam Farah Obaidullah oprichter en dirictrice van The Ocean and Us vertellen over het migratieprobleem in de oceaan en hoe zij helpt aan dit probleem.
In de reportage “Grutto’s in ‘gruut’ gevaar” zoomen we in op één soort: de grutto. Onze nationale vogel is net terug in Nederland na een reis van duizenden kilometers vanuit West-Afrika, maar zijn toekomst is onzeker. De reportage volgt de terugkeer van de grutto in Nederland en stelt de centrale vraag: blijven we deze vogel nog zien? Op locatie wordt gesproken met een Boer Tinus Niessing en met Bernard de Jong van vogelbescherming Nederland.
