FACT CHECK: In de uitzending van Eva op maandagavond zei Jort Kelder: “We komen met een financieringstekort van 40 miljard uit en 73 miljard staatsschuld in twee jaar tijd. Dus meer dan 100 miljoen vliegt er per dag de schatkist uit.”
Maar klopt deze claim wel?
Jort Kelder had het in deze claim over de consequenties voor de rijksbegroting als het kabinet niet zou bezuinigen op zaken als de sociale zekerheid. Als de situatie zou blijven zoals die nu is, stijgt de staatsschuld de komende twee jaar met 73 miljard euro. Daarmee komen we dus uit op een financieringstekort van 40 miljard euro. Kelder wil niet dat de staatsschuld nog meer stijgt, daarom is het volgens hem noodzakelijk dat er bezuinigd gaat worden.
Verschil staatsschuld en financieringstekort
Maar eerst even uitzoomen, want wat is nou het verschil tussen een staatsschuld en een financieringstekort? Econoom Paul van den Noord legt het uit. “De staatsschuld is het geheel van uitstaande obligaties die de overheid ooit heeft uitgegeven. De staatsschuld is in het bezit van beleggers, de overheid moet ze ooit terugbetalen. Het financieringstekort is simpelweg het verschil tussen de uitgaven van de overheid en de inkomsten.”
Cijfers
Volgens cijfers van het CPB (centraal planbureau) stijgt de staatsschuld sinds 2022 elk jaar, maar we hebben sinds corona nooit meer de EMU-norm overschreden. De EMU-norm zijn de Europese normen over de maximale hoogte van het begrotingstekort, dat is 3% van het BBP (binnenlands bruto product). En een maximale staatsschuld van 60%. Nederland zat in 2025 op 1,6% begrotingstekort en 44% staatsschuld. Daarmee blijven we binnen de norm. “Als de bezuinigingen niet doorgaan blijven we ook nog binnen die EMU-norm,” zegt Van den Noord.
Stijging van 73 miljard
De uitspraak van Kelder is eigenlijk op te delen in twee delen. Het eerste deel, “We hebben een staatsschuld van 73 miljard staatsschuld in twee jaar tijd. Lijkt op het eerste oog te kloppen. Van den Noord: “Ik heb naar de cijfers gekeken en van de macro-economische verkenningen van het CPB bekeken en daaruit blijkt dat als de staatsschuld inderdaad met 73 miljard euro stijgt bij ongewijzigd beleid.” Dat betekent dus dat dit deel van Kelders claim klopt.
40 miljard tekort
En dan het tweede deel van de claim: “We komen met een financieringstekort van 40 miljard.” Dit deel van de claim klopt niet. “Wat Kelder waarschijnlijk heeft gedaan is de 73 miljard afronden naar 80 miljard en dat delen door twee, zo kom je uit op een financieringstekort van 40 miljard.” zegt Van den Noord, maar zo mag je absoluut niet rekenen. “Het verband tussen veranderingen staatsschuld en financieringstekort is niet één op één, vanwege alle fondsen.” volgens de macro-economische analyse van het CPB wordt het financieringstekort 28 miljard euro, dat is een stuk minder.
Conclusie
De claim is dus voor de helft juist en voor de andere helft onjuist. Ja, als er niks verandert komen we inderdaad uit op een staatsschuld van 73 miljard, maar 40 miljard financieringstekort is wel een erge overschatting. Kelder heeft waarschijnlijk die 73 miljard afgerond naar 80 miljard euro en dat door twee gedeeld. Zo komt hij uit op dat getal van 40 miljard.
Snap je het niet helemaal? In deze explainer legt redacteur Lila Dieleman het duidelijk uit.
