de claim van Geert Wilders op X
Let op: Deze factcheck is uitgevoerd op basis van de beschikbare informatie op de datum van publicatie.
Bewering:
‘Nederland staat op de derde plaats in de Europese Unie als het gaat om het naturaliseren van vreemdelingen.’- Geert Wilders
Oordeel:
Misleidend
Op X en in het politieke debat stelt Geert Wilders dat Nederland tot de top van Europa behoort als het gaat om het naturaliseren van vreemdelingen. Waar deze ranglijst precies op gebaseerd is, wordt in de uitspraak niet toegelicht. Maar bij de post staat wel een screenshot van cijfers van Eurostat. Voor deze factcheck heb ik gekeken naar meerdere recente cijfers van Eurostat en is duiding gevraagd aan hoogleraar burgerschapsstudies en onderzoeker bij EUI Maarten Vink.
Naturalisatieratio
Naturaliseren betekent dat een vreemdeling (iemand met een andere nationaliteit) Nederlander wordt. Het is een officiële manier om een Nederlandse identiteit aan te vragen, waardoor je een Nederlands paspoort krijgt en dezelfde rechten als andere Nederlanders hebt.
Een veelgebruikte maatstaf in Europese statistieken is de zogenoemde naturalisatieratio: het aantal mensen dat in een jaar staatsburger wordt, afgezet tegen het aantal niet-staatsburgers in een land. Volgens recente cijfers van Eurostat staat Zweden bovenaan, gevolgd door Italië. Spanje en Nederland volgen daarna met vrijwel gelijke cijfers.
Op basis van deze maatstaf staat Nederland dus niet duidelijk derde, maar deelt het ongeveer de derde plaats met Spanje.
Beperkingen van de cijfers
Volgens Maarten Vink moeten deze cijfers met voorzichtigheid worden geïnterpreteerd. Hij noemt de term naturalisatieratio zelfs “dubbel misleidend”. “Dat komt doordat de statistiek niet alleen naturalisaties meet, maar ook andere manieren om staatsburger te worden, zoals via afstamming”, Aldus Vink.
Daarnaast wordt het aantal nieuwe staatsburgers afgezet tegen alle niet-staatsburgers in een land, terwijl niet iedereen in die groep in aanmerking komt voor naturalisatie. Daardoor zijn landen moeilijk goed met elkaar te vergelijken. Ook verschillen de regels en procedures per land sterk, wat invloed heeft op de cijfers, vertelt Vink.
Vertekend beeld
Met hulp van Vink vond ik een andere maatstaf van Eurostat data base die een heel ander beeld geeft: De EU-landen verleenden in 2024 bijna 1,2 miljoen mensen het staatsburgerschap. De meeste naturalisaties vonden plaats in Duitsland, Spanje en Italië. Nederland stond bij de absolute aantallen niet in de top vijf, maar deelt bij de naturalisatieratio per 100 niet-staatsburgers wél de derde plek met Spanje
Door alleen één specifieke maatstaf te gebruiken, ontstaat een onvolledig beeld. De uitspraak suggereert een duidelijke ranglijst, terwijl de werkelijkheid genuanceerder is. Nederland scoort op één indicator relatief hoog, maar dat betekent niet dat het land structureel tot de top van Europa behoort op het gebied van naturalisatie.
Conclusie
De claim dat Nederland “op de derde plaats in de EU staat” bij naturalisatie is misleidend. Alleen op basis van één specifieke maatstaf staat Nederland ongeveer gelijk met Spanje op een gedeelde derde plaats. Op andere gangbare ranglijsten komt Nederland niet in de top drie voor. Bovendien wijzen experts erop dat deze cijfers moeilijk vergelijkbaar zijn en een vertekend beeld kunnen geven. De uitspraak laat belangrijke context weg en presenteert een nuance als een vaststaand feit.
