Afgelopen dinsdag liep Eindhoven vol voor de huldiging van PSV. Tienduizenden supporters lieten werk en school achter zich om erbij te zijn. Niet omdat het moest, maar omdat het voelde alsof ze er niet níet konden zijn.
Wie niet ging, zag het meteen: beelden op Instagram, filmpjes op TikTok, vrienden op het Stadhuisplein. Iedereen was er. En juist dat gevoel dat anderen iets meemaken waar jij geen deel van uitmaakt staat bekend als FOMO (fear of missing out). Volgens onderzoek van de University of Oxford (2013) draait FOMO om meer dan alleen iets leuks missen. Het is de angst dat anderen waardevolle ervaringen hebben zonder jou. Later onderzoek uit 2024, gepubliceerd in het tijdschrift New Media & Society, laat zien dat dat gevoel sterk samenhangt met sociale media: hoe meer mensen online zien wat anderen doen, hoe groter de kans op FOMO.
Maar bij voetbal speelt nog iets extra’s. Supporters hebben vaak een sterke band met hun club. Een meta-analyse uit 2022 van de Seoul National University toont aan dat die ‘team identification’ de mate waarin fans zich identificeren met hun club, een duidelijke invloed heeft op hun gedrag. Fans die zich sterk verbonden voelen, hebben een veel grotere intentie om wedstrijden en evenementen bij te wonen.
Dat verklaart ook waarom supporters massaal naar huldigingen trekken. Niet alleen om te kijken, maar om erbij te zijn. Onderzoek uit 2021, gepubliceerd in het Journal of Business Research, beschrijft dit soort momenten als rituelen waarin fans hun verbondenheid bevestigen en samen een collectieve emotie beleven.
Dat massale karakter lijkt vanzelfsprekend, maar dat is het niet. Volgens sporthistoricus Jurryt van de Vooren is het juist iets dat zich langzaam heeft ontwikkeld. “Dat is dus niet altijd zo massaal geweest,” zegt hij. “In 1969 stonden er misschien 100 of 200 supporters bij Feyenoord. Een jaar later stonden er 100.000 tot 200.000 mensen. In dat ene jaar is alles veranderd.”
Die groei begon al eerder. “De eerste keer dat een kampioenschap echt groots werd gevierd, was in 1916 in Tilburg,” legt hij uit. “Dat gebeurde toen nog helemaal niet in steden als Amsterdam of Rotterdam.” In die beginfase draaide het vooral om lokale trots: kleinere steden die zich konden meten met de rest van Nederland.
Pas later groeiden die vieringen uit tot nationale gebeurtenissen. Media speelden daarin een belangrijke rol. “Het wordt live uitgezonden en overal besproken. Dat versterkt elkaar alleen maar meer,” zegt Van de Vooren. Maar ook groepsgedrag doet zijn werk. “Als het ergens druk is, gaan mensen daar niet weg, maar juist ernaartoe.”
Die aantrekkingskracht van grote momenten is bovendien niet nieuw. Volgens Van de Vooren reageren mensen al decennialang op dezelfde manier wanneer er iets collectiefs op het spel staat. “Mensen melden zich tegenwoordig ziek voor werk om erbij te zijn, maar dat deden ze vroeger ook al,” zegt hij. “Bij grote wedstrijden waren de straten soms helemaal leeg.” Het gedrag is dus nauwelijks veranderd — de context wel. Waar vroeger een lege stad liet zien dat iedereen keek, laat nu een volle tijdlijn zien wie erbij is. Juist die zichtbaarheid versterkt het gevoel dat je er niet buiten kunt vallen.
Onderaan deze pagina vind je een reportage vanaf de huldiging van PSV, waarin ik met supporters spreek over waarom ze er móésten zijn en mijn eigen FOMO probeer te voorkomen.
