Even scrollen op Instagram of TikTok gebeurt vaak gedachteloos. Sociale media zijn voor veel mensen een vast onderdeel van de dag. Maar dat gebruik heeft invloed op gedrag: mensen raken sneller afgeleid, voelen onrust en pakken vaker hun telefoon dan ze eigenlijk willen.
Een belangrijke factor daarin is Fear Of Missing Out (FOMO): de angst om iets te missen. ‘Het geeft mensen het gevoel dat ze moeten blijven volgen wat anderen doen,’ zegt promovendus Yanyu Li van de Universiteit Utrecht. Zij doet onderzoek naar het gebruik van sociale media onder jongeren en de rol die FOMO daarin speelt.
Dat gevoel zie je direct terug in gedrag. Mensen onderbreken waar ze mee bezig zijn, checken vaker hun telefoon en blijven langer hangen op apps dan ze van plan waren. Volgens Li komt dat doordat sociale media constant veranderen. ‘Je hebt het idee dat er steeds iets nieuws gebeurt en dat je iets belangrijks mist als je niet kijkt.’
FOMO maakt mensen ook impulsiever. De neiging om meteen te reageren of iets te bekijken neemt toe. Op de lange termijn kan dat leiden tot minder concentratie en meer afleiding.
Wat begint als een gewoonte, kan zo uitgroeien tot een patroon. Mensen openen apps automatisch, zonder erbij na te denken. ‘Dat kan uiteindelijk problematisch worden,’ waarschuwt Li.
Toch heeft dit gedrag ook een positieve kant. Sociale media maken het makkelijker om contact te houden en betrokken te blijven bij anderen, vooral bij mensen die je niet vaak ziet. Voor sommigen verlaagt het ook de drempel om contact te leggen.
Maar die constante stroom aan updates maakt het lastig om echt tot rust te komen. Aandacht verschuift snel naar wat er ergens anders gebeurt.
Even stoppen kan helpen. Uit onderzoek blijkt dat FOMO al na een week zonder sociale media afneemt. Toch vallen veel mensen daarna weer terug in oude gewoontes.
Een bericht. Een like. Of gewoon de drang om even naar je telefoon te kijken. Iedereen lijkt altijd ergens te zijn. En jij bent er net niet bij.
Deze week ben ik op pad gegaan om uit te zoeken wat social media doet met FOMO en waarom we zo vaak op onze telefoon zitten. Ik besloot het zelf te testen: een dag zonder social media en dat begon met een lange treinreis.
