FC: Gebroken schedels en weggezogen ledenmaten

“Met een tang wordt de schedel gekraakt. Met een stofzuiger worden ledematen weggezogen.” Het is een confronterende beschrijving die de pro life/anti-abortus organisatie Stirezo gebruikt op haar website bij het thema: abortus. Maar hoe accuraat is deze beschrijving rondom abortuszorg in Nederland?

Let op: deze factcheck is uitgevoerd op basis van de beschikbare informatie op datum van publicatie. Stirezo heeft mij na hun meerdere keren gebeld te hebben geen antwoord kunnen geven/de situatie kunnen toelichten.

Bewering: “Met een tang wordt de schedel gekraakt. Met een stofzuiger worden ledematen weggezogen.”

Oordeel: misleidend

Organisatie Stirezo op science park – Groep studenten en leraren die tegen demonstreren.

Foto: Ryan Koster

Hoe werkt het?

Volgens arts en seksuoloog Rik van Lunsen, die dertig jaar hoofd was van de afdeling seksuologie en psychosomatische gynaecologie (een specialisatie binnen de gynaecologie die zich richt op de wisselwerking tussen lichamelijke (somatische) klachten en psychische of emotionele factoren.), is de beschrijving “volslagen flauwekul”.

Hij benadrukt dat de meeste zwangerschapsafbrekingen plaatsvinden in een zeer vroeg stadium: ‘De meeste zwangerschapsafbrekingen in Nederland vinden plaats bij een zwangerschapsduur van maximaal 9 weken, meestal nog veel eerder.’ In die fase is er volgens hem nog geen sprake van een ontwikkeld lichaam: ‘Het embryo is niet veel meer dan een klein klompje cellen, het heeft helemaal nog geen schedel.’

Abortus in de praktijk

Tot 9 weken zwangerschap – medicamenteuze abortus

In de beginfase van de zwangerschap wordt meestal gekozen voor een zogehete medicamenteuze abortus. Hierbij worden de medicijnen mifepriston en misoprostol gebruikt. Mifepriston zorgt ervoor dat de zwangerschap stopt, waarna misoprostol de baarmoeder laat samentrekken zodat het weefsel wordt afgestoten. Dit proces lijkt op een (hevige) menstruatie of miskraam en vindt vaak thuis plaats onder medische begeleiding.

Tot ongeveer 12–13 weken – vacuümaspiratie (zuigcurettage)

Wanneer de medicamenteuze abortus niet gepast is of wanneer de zwangerschap al wat later is, kan een vacuümaspiratie worden gedaan. Hierbij wordt via een dun slangetje de inhoud van de baarmoeder verwijderd. Dit gebeurt in een klinische setting en duurt meestal slechts enkele minuten. In dit stadium is het zwangerschapsweefsel nog klein. ‘Dat is meestal niet groter dan een paar millimeter,’ aldus Van Lunsen. Het idee dat er ‘ledenmaten worden weggezogen’ is dan ook ongenuanceerd.

13 tot 24 weken zwangerschap – instrumentele abortus (tweede trimester)

Bij een zwangerschap in het tweede trimester (later stadium) is de procedure medisch een stukje ingewikkelder. De baarmoedermond wordt eerst voorbereid (verwijd), waarna het zwangerschapsweefsel met medische instrumenten wordt verwijderd. Deze ingreep gebeurt onder verdoving of sedatie. Dit type abortus komt relatief weinig voor en gebeurt vaak om medische redenen.

Late abortus is zeldzaam

De meer ingrijpende procedures waar Stirezo specifiek naar verwijst (zonder te benoemen), komen in Nederland slechts zelden voor. Abortussen na 13 weken vormen een klein percentage. Uit het laatste jaarrapport van ministerie van volksgezondheid uit 2024 schijnt het aantal vroege abortus plegingen veel hoger te zijn dan die in een later stadium. Het verschil zit hem in:

Zwangerschapsduur bij afbreking eerste trimester t/m 12+6 weken – 34. 902 afbrekingen
Zwangerschapsduur bij afbreking tweede trimester 13 t/m 23+6 weken – 4.536 afbrekingen

Bovendien is de ontwikkeling van de foetus in die fase nog beperkt. “Je spreekt pas bij 20 tot 24 weken van een foetus die lijkt op een baby,” zegt Van Lunsen.

Vertekend beeld richting jongeren

De organisatie was recent nog aanwezig op het Utrecht Science Park om een jongere doelgroep te bereiken. Uit onderzoek door NPO Kennis blijkt dat jongeren in Nederland op sommige maatschappelijke thema’s, waaronder abortus, iets conservatiever lijken te worden. In die context kan een eenzijdige en feitelijk onjuiste verwoording van zaken extra invloed hebben. Hierdoor ontstaat het risico dat jongeren die al gevoelig zijn deze uitspraken geloven en op gaan hanteren.

Conclusie

De beschrijving van Stirezo is niet representatief voor hoe abortus bijna in alle gevallen plaatsvindt. In werkelijkheid gaat het in de meeste gevallen om vroege zwangerschappen en relatief eenvoudige, veilige procedures. Waarbij er geen sprake is van “gebroken schedels en weggezogen ledenmaten”Door onjuiste en uit de context getrokken uitspraken op hun website neer te zetten ontstaat een misleidend beeld van hoe abortus werkt.

OnAir