Gloeilampen verdwenen de afgelopen jaren uit beeld en veel huishoudens stapten over op LED-verlichting. Tegelijk duiken online steeds vaker waarschuwingen op over mogelijke gezondheidsrisico’s van die lampen. Zo stelt Lidewij de Vos van Forum voor Democratie op X dat LED-verlichting onze biologische klok verstoort en de kans op fysieke en mentale aandoeningen vergroot. Maar klopt dat?

Let op: deze factcheck is gemaakt met de op het moment van publicatie beschikbare cijfers en feiten. Forum voor Democratie is meerdere keren om een reactie gevraagd, maar heeft niet gereageerd. 

Bewering

‘De EU bant de gloeilamp uit en verplicht ons 100% over te schakelen naar LED-lampen. Daar kleven gezondheidsrisico’s aan: LED-verlichting verstoort onze biologische klok en verhoogt daarmee de kans op slaapproblemen en op allerlei fysieke en mentale aandoeningen.’

Lidewij de Vos via X op 16 april 2026.

Oordeel

Te stellig, misleidend

De ban op de gloeilamp

De Europese Unie voerde in 2009 nieuwe regels in voor verlichting. In deze regelgeving (Commission Regulation 244/2009) werden minimale eisen gesteld aan onder meer het energieverbruik en de prestaties van lampen. Lampen die daar niet aan voldoen, mogen niet meer op de markt worden gebracht.

Omdat klassieke gloeilampen relatief veel energie verbruiken, voldeden ze vaak niet aan deze eisen. Tussen 2009 en 2012 verdwenen ze daarom geleidelijk uit de winkels. Het doel van de maatregel was energiebesparing.

Sinds 2012 mogen gloeilampen niet meer nieuw op de markt worden gebracht. Volgens Milieu Centraal zijn ook andere inefficiënte lampen, zoals halogeenlampen, door Europese regels de afgelopen jaren grotendeels uit de verkoop verdwenen. Bestaande voorraden mogen nog wel worden verkocht, waardoor ze soms nog in winkels te vinden zijn.

Effect op slaap en biologische klok

Over het effect van licht op slaap bestaat wetenschappelijk onderzoek. Volgens het RIVM kan blauw licht, dat onder meer in LED-verlichting zit, de biologische klok beïnvloeden en daarmee de slaap verstoren.

Het RIVM ziet bijvoorbeeld dat mensen die ’s avonds veel schermen gebruiken, gemiddeld slechter slapen. Tegelijk is niet duidelijk of blauw licht zelf de directe oorzaak is van die slaapproblemen, ook factoren zoals verhoogde alertheid spelen waarschijnlijk een rol.

Nuance van experts

Dat licht invloed heeft op de biologische klok, betekent niet automatisch dat LED-verlichting op zichzelf problematisch is.

Yvonne de Kort, hoogleraar Environmental Psychology aan de TU Eindhoven en gespecialiseerd in de invloed van licht op gedrag en gezondheid, benadrukt dat het vooral gaat om wanneer je aan licht wordt blootgesteld.  ‘Overdag hebben wij licht nodig, niet alleen om te zien, maar ook om onze biologische klok op tijd te zetten. In de late avond en nacht werkt lichtblootstelling juist verstorend op de klok.’

Dat geldt niet alleen voor LED-licht. Volgens De Kort is dit in principe hetzelfde voor andere lichtbronnen, zoals tl-verlichting en halogeenlampen. Wel verschilt LED-verlichting van bijvoorbeeld gloeilampen. LED-licht bevat vaak relatief veel blauw licht, terwijl gloeilampen juist weinig blauw licht uitstralen. Daardoor kan LED-verlichting in de avond, bij gelijke lichtsterkte, eerder verstorend zijn voor de biologische klok.

Tegelijk plaatst De Kort daar een nuance bij: ‘Dit hangt sterk af van het type lamp en het gebruik. Warm LED-licht bevat bijvoorbeeld minder blauw licht dan koel wit licht.’

Gezondheidseffecten

De stap van slaapverstoring naar bredere gezondheidsproblemen is minder goed onderbouwd. Volgens het GGZ Nederland speelt licht een belangrijke rol in ons dag-nachtritme en daarmee in zowel fysieke als mentale gezondheid, maar het verband is complex en afhankelijk van factoren zoals blootstelling en timing.

Het RIVM benadrukt bovendien dat nog niet is vastgesteld of blootstelling aan blauw licht op de lange termijn daadwerkelijk leidt tot andere gezondheidseffecten.

De Europese Commissie concludeert op basis van wetenschappelijke adviezen dat LED-verlichting bij normaal gebruik over het algemeen veilig is voor de gezondheid. Mogelijke risico’s hangen vooral samen met de intensiteit van het licht en de duur en het moment van blootstelling.

Ook De Kort benadrukt die nuance. Volgens haar kunnen sommige LED-lampen klachten veroorzaken, zoals hoofdpijn of oogvermoeidheid, bijvoorbeeld wanneer het licht flikkert of fel is. Dit hangt af van het type lamp en van hoe gevoelig iemand daarvoor is.

Conclusie

De claim van Lidewij de Vos (FvD) bevat een kern van waarheid, maar is te stellig en daardoor misleidend. Licht, waaronder LED, kan de biologische klok en slaap beïnvloeden, vooral wanneer het in de avond wordt gebruikt.

Tegelijk is er geen overtuigend bewijs dat normaal gebruik van LED-verlichting in huis leidt tot fysieke of mentale aandoeningen. Onderzoek laat zien dat licht, met name blauw licht, invloed kan hebben op de slaap, maar dat betekent niet automatisch dat dit leidt tot bredere gezondheidsproblemen.

Dat mensen door LED-verlichting fysieke en mentale gezondheidsproblemen krijgen, is niet onderbouwd. De werkelijkheid is genuanceerder: licht kan de slaap beïnvloeden en in sommige gevallen klachten zoals hoofdpijn veroorzaken, maar er is geen bewijs voor bredere gezondheidsschade bij normaal gebruik.