De claim
Goedele Liekens zei in Goedemorgen Nederland: ‘10 procent van alle X-posts gericht aan vrouwen zijn haatdragend.’ Ik heb uitgezocht waar dit percentage vandaan komt en of deze uitspraak zo gemaakt kan worden.
Waar komt de 10 procent vandaan?
De 10 procent komt uit een onderzoek uit 2021 van de Utrecht Data School en De Groene Amsterdammer. De onderzoekers bekeken 339.932 tweets die waren gericht aan vrouwen die op Nederlandse kandidatenlijsten stonden. De tweets kwamen uit de periode van 1 oktober 2020 tot en met 26 februari 2021. De onderzoekers gebruikten een computermodel om de berichten te analyseren. Uit het onderzoek bleek dat 10 procent van de tweets haatdragend of zelfs bedreigend was. Het percentage heeft dus wel een duidelijke bron en is niet zomaar bedacht.
Toch is er een verschil met de uitspraak van Liekens. Zij zegt dat 10 procent van alle X-posts gericht aan vrouwen haatdragend zijn. Het onderzoek ging alleen over berichten gericht aan vrouwen op Nederlandse kandidatenlijsten. Het onderzoek zegt dus niet dat 10 procent van alle berichten aan alle vrouwen op X haatdragend zijn.
Is er nieuwer onderzoek?
Omdat het onderzoek uit 2021 komt, heb ik ook gekeken of er later onderzoek naar online haat op X is gedaan. Dat is er. Isabelle van der Vegt van de Universiteit Utrecht onderzocht bijna 2 miljoen berichten op X die in 2022 aan Nederlandse partijleiders waren gericht. Zij keek naar verschillende vormen van online misbruik, zoals toxiciteit, beledigingen en bedreigingen.
Uit haar onderzoek kwamen verschillende resultaten. Zo kregen mannelijke politici bij verschillende vormen van online misbruik gemiddeld meer negatieve berichten dan vrouwelijke politici. Als het om bedreigingen ging, was er geen duidelijk verschil tussen mannen en vrouwen. Vrouwelijke politici met een etnische minderheidsachtergrond kregen wel de meeste bedreigingen.
Het nieuwe onderzoek geeft dus niet hetzelfde soort percentage als het onderzoek uit 2021. Daarom kun je het niet gebruiken om simpelweg te zeggen dat de 10 procent wel of niet klopt. De onderzoeken kijken naar verschillende groepen en gebruiken verschillende manieren om online haat te meten.
Is de 10 procent nog actueel?
Een ander probleem is de leeftijd van het onderzoek. De tweets waarop de 10 procent is gebaseerd, komen uit 2020 en 2021. Inmiddels is het 2026. Dat betekent niet automatisch dat de uitkomst niet meer klopt, maar je kunt ook niet zomaar aannemen dat het percentage nog steeds hetzelfde is. Het nieuwere onderzoek gebruikt berichten uit 2022. Daarmee is er inmiddels meer recente informatie over online haat op X. Toch is ook dit onderzoek niet precies hetzelfde als het onderzoek uit 2021. Om echt te kunnen zeggen hoeveel procent van de X-posts gericht aan vrouwen haatdragend is, zou je een recent onderzoek moeten hebben dat dezelfde groep en dezelfde definitie gebruikt.
Ook het woord ‘haatdragend’ is belangrijk. Het oorspronkelijke onderzoek spreekt over tweets die haatdragend of bedreigend zijn. Het is daarom niet duidelijk of Liekens met haar uitspraak precies dezelfde definitie gebruikt als de onderzoekers.
Conclusie
Beoordeling: onauwkeurig
De 10 procent komt wel degelijk uit een bestaand onderzoek en de uitspraak is dus onderzocht. Alleen wordt het resultaat door Liekens breder gemaakt dan de oorspronkelijke studie.
Het onderzoek ging over tweets gericht aan vrouwen op Nederlandse kandidatenlijsten en niet over alle vrouwen op X. Daarnaast komen de gegevens uit 2020 en 2021. Er is inmiddels nieuwer onderzoek naar online haat op X, maar dat onderzoekt een andere groep en gebruikt andere categorieën.
Daarom kun je op basis van het oorspronkelijke onderzoek niet zeggen dat 10 procent van alle X-posts gericht aan vrouwen haatdragend zijn. De uitspraak verwijst naar een echt onderzoeksresultaat, maar de manier waarop het percentage wordt gebracht geeft een te algemeen beeld van wat het onderzoek daadwerkelijk heeft onderzocht.
